KİTAP LİMANI

Tahir Sami Bey'in Özel Hayatı

2010-09-06T12:41:00.007+03:00

- Ee, mirim, size söylemiştim; ya hanım, ya kitap; birini tercih edeceksiniz.
- Olmuyor efendim, olmuyor. Birini tercih etsem ötekisi darılıyor.
- İki evli oldunuz yani.
- Tam buyurduğunuz gibi. Geçende beni âdeta tehdit etti.
İskender Bey yapmacık bir merakla:
- Ya! Olacak şey değil!
- Oldu efendim, inanın oldu. Ellerini beline koyarak: "Bana bak Kazım Efendi, ya ben, ya kitapların, seçimini yap" dedi ve çekildi.
- Ne yaptınız?
- Ne yapabilirim efendim? Hanımdan korkmayan mı var. Bu yaşta yalnız kalmak zor. E, kitaplara da kıyamıyorum.
- Çözüm!
- Çözüm şöyle efendim. Hanıma göstere göstere bazı kıymeti kalmamış kitapları, laf aramızda benimkileri de peyderpey tasfiye ediyorum. Her hafta büyücek bir paket fakan.
- Ee, inandı mı hanım?
Adam keyifleniyor:
- İnandı, inandı. İnanmakla kalmayıp bana mükafat olarak bir mantı yaptı ki, parmaklarınızı yersiniz.
- Oh, oh! İş tatlıya bağlanmış, neyse.

İskender Bey bu tatlı sohbeti dikkatle dinlemekte olan Sami'ye döndü:
- Sami, evladım. Sen ki bir ciltcinin oğlusun. Sahafların müdavimisin; kağıt kokusu, kitap kokusu arasında büyüyorsun. Sonunda herhalde aramıza karışacaksın. Kulağına küpe olsun. Kitap aşkı başka sevda kaldırmaz. İki karpuz bir koltuğa sığmaz. Sığdırmaya kalkışırsan işte bu bey gibi ömrün ıstırap içinde geçer. Kitapsever mücerret bekar kalmalıdır.

Tapucu bu sözler üzerine heyecana gelip bir mısra patlatıyor:
- "Âferin erbab-ı aşkın kuvve-i bâzusuna". [s. 73-74]

TAHİR SAMİ BEY'İN ÖZEL HAYATI
Mustafa Kutlu
Dergah Yayınları

The Godfather

2010-08-30T21:34:00.006+03:00

Artık filmlerden de altını çizdiğim satırlara yer vereceğim.

Baba'dan güzel bir söz:

Çünkü ailesine zaman ayırmayan bir adam, asla gerçek bir adam olamaz.

THE GODFATHER - I (1972)
Yönetmen : Francis Ford Coppola
Roman : Mario Puzo
Senaryo : Mario Puzo, Francis Ford Coppola

http://www.imdb.com/title/tt0068646/

Kağıt Helva

2010-06-20T12:38:00.004+03:00

Birini seviyorsan onun için yapabileceğin en anlamlı şey değişmektir. [s.11]

İnsan ilk defa gördüğü birine ilk defa görüyormuş gibi bakmalı. Daha evvel gördüklerine bakar gibi değil. Yani her yeni insan bir muamma demek; bilinmeyen bir şeyler var orada. Yeni yürümeye başlayan çocuklar bunu bilir. Böyle bakarlar işte her şeye, hayretle. [s.32]

Dışadönük, kendini beğenmiş insanlara kıyasla içekapanık ve mütavzı insanların parıltısı daha azdır belki. Ama böyleleri oksijen gibidir. Varlıkları hemen anlaşılmasa da yokluklarında nefes almaz zorlaşır. [s.38]

Sakın ola hor görme Pinhan, canları hor görme. Bak bu gayb alemine, bir kendini gör. Bak kendine, cümle mahlukatın özünü gör. Devri tamam olan gelir, devri tamam olan gider. Gelen gidende saklıdır; giden gelende saklı .[s.65]

Rüyaları hep kadınlar arşivler. Ta genç kızlığında gördüğü rüyayı bir kenara not etmek, kız kardeşinin hamileyken gördüğü bir rüyayı bugün hala hatırlıyor olmak ve rüyalar üzerinden birbiriyle temasa geçmek kadınlara özgü bir maharettir. Oysa ne tuhaftır ki, rüya iletişim ağları böylesine dişil olduğu halde, rüya tabirleri kitaplarının yazarları da, yayıncıları da hep erkektir. [s.125]

KAĞIT HELVA
Elif Şafak
Doğan Kitap

Saklı Lezzetler

2010-06-19T09:53:00.007+03:00

Yaşamak yazmakla çelişiyormuş gibi görünüyorsa üstesinden nasıl gelinir? Bunu çok düşündüm. Gerçekte hiçbir çelişki olmadığının farkına varıncaya kadar düşündüm.

Yaşamın yerini yazın alamaz, yazının yerini de yaşam. Bu çelişkiye ancak biri diğeri uğruna reddedilirse düşülebilir. Hayatı seven, yazını küçümseyemez, yazını seven de hayatı. Okumak aynı zamanda yaşamaktır; okuyarak yaşamak ve yaşamı okumak. Kendini okumayla sınırlandırmak sanatın yaşamsal gücünü , yani yaşantıyı reddetmektir. Çünkü yapıtın hem beslendiği kaynak hem de hedefi olan yaşam, yapıta kadar süren, yapıttan sonra devam eden "öbür ses"tir. Kişisel tarihimizin bazı anlarında bu iki yönden birini ihmal etmişizdir. Ya yazına odaklanarak yaşamı ihmal etmişizdir ya da yaşama kapılarak deneyiyimimizi yazında ifade etmeyi. Bu sonuca vardığımda rahat bir nefes aldım. Doğru açıdan bakıldığında metinler hala yaşamsaldı; yeni bir bakışla ele alınmaya değiyordu [s.9-11]

SAKLI LEZZETLER
-Mutfağa Felsefi Bir Yaklaşım-
Laura Esquivel
Türkçesi: Olcay Öztunalı
Can Yayınları

Mahalle Kahvesi

2010-02-16T20:26:00.004+02:00

Hani bazı çocuklar ısrarla bir fena hareketi yapmadıklarını iddia ederler. Hakikaten de yapmamışlardır. Ama yapmış gibi bir halleri de vardır. Yapmamış insanların tabiiliğini bir türlü alamazlar. İşte ben o çocuklardan biri gibi idim. [s.47]

Şu uyku insanın sevgilisi gibi bir şey, gelmeyince sinirlendiriyor. [s.32]

MAHALLE KAHVESİ
Sait Faik
Yapı Kredi Yayınları

Veba

2009-10-10T12:40:00.001+03:00

Sevgisiz bir dünyanın ölü bir dünya gibi olduğunu ve bir an gelip insanın hapishanelerden, çalışmadan ve cesaretten usanıp, bir varlığın yüzünü ve şefkatle aydınlanmış bir yürek dilediğini biliyordu. [s.235]

İnsanların tüm mutsuzluğunun açık konuşmamalarından kaynaklandığını anladım. [s.228]

Bir kenti tanımanın en bildik yollarından biri de insanların orada nasıl çalıştığına, orada birbirlerini sevdiğine ve nasıl öldüğüne bakmaktır. [s.9]

Oran kuşkuları olmayan bir kenttir, yani tümüyle modern bir kent. Buna olarak bizim burada insanların birbirini nasıl sevdiklerini belirtmeye gerek yoktur. Erkekler ve kadanlar aşk edimi denen şeyde çabucak birbilerini yutarlar ya da iki kişilik uzun bir alışkanlık geliştirirler. [...] Heryerde olduğu gibi Oran'da da zamansızlıktan ve düşünmemekten insanlar bilmeden birbirini sevmek zorundadır. [s.10]

İnsan alışkanlıklarını edindikten sonra günlerini kolay geçirir. [s.11]

Akıl, yürek ve tenle birbirine bağlanan varlıklar, on sözcüklük bir telfrafın büyük harflerinde o eski birlikteliğin işaretlerini arayacak hale geldiler. [s.66]

En azından, sessizliği katlanılmaz bulanlar, ötekiler yüreğin gerçek sesini bir türlü duyamadıkları için, çarşı pazar dilini kullanmaya ve alışılmış biçimde, sıradan ilişki ve olan bitenden, bir anlamda gündelik olaylardan söz etmye razı oluyorlardı. O zaman da, en gerçek acılar söyleşinin sıradan kalıpları içinde aktarılır oldu. [s.72-73]

İnananların vicdanlarıyla hesaplaştıkları saat olan akşamın bu saati, boşluktan başka sorgulayacak hiçbir şeyi olmayan tutsak ya da sürgün kişiye zor gelirdi. [s.166]

Veba değer yargılarını ortadan kaldırmıştı. Bu da kimsenin giysilerin ya da satın alınan yiyeeklerin kalitesiyle ilgilenmemesinden anlaşılıyordu. [s.167]

Suçlu bir insanı düşünmek, ölü birisini düşünmekten zordu belki de. [s.275]

VEBA
Albert Camus
Türkçesi: Nedret Tanyolaç Öztokat
Can Yayınları

İlk Aşk

2009-09-23T16:47:00.005+03:00

Ah gençlik! Hiç bir şey umursadığın yok senin. Sanki dünya nimetlerinden faydalanman sona ermeyecekmiş gibi.. Kedere, acılara aldırdığın yok; onlarda bile hoş bir yön bulursun. "Ben yaşıyorum ya!.." diye böbürlenirsin. Çünkü günlerin nasıl yıldırım hıziyle ardı ardından koştuğunun farkında değilsin şimdilik. Senin güzelliğinin sırrı belki de herşeyi yapabilmenin gücünde değil, bunun imkânına inanmandadır. [s.73-74]

İLK AŞK
İvan Turgenyev
Türkçesi: Nihal Yalaza Taluy
Varlık Yayınevi

‘Canlı Tanıklar’ ve Adalet

2009-08-01T22:58:00.005+03:00

İnsan yüzüne baktığımda, onun nurunu görmek isterim. Eğer onda yerleşmiş, onun hayatına, tavırlarına, davranışlarına, yaşamının milimetrelerine yansıyan nur ‘görünür’ ise, bana hiçbir ahlak ve felsefe kitabının öğretemediğini gösterecektir.

Evrensel nur her yerde. Çamurda mesela. Evrenin her yerine dağılmış, ancak bölünmüş ve parçalanmış değil, her bakışı kendi bütünlüğüyle kuşatan bir feyzden bahsediyorum.

Bu feyz sayesindedir ki, gerçeğin bizim görmediğimiz bir boyutta da devam ettiğini, varoluşun herhangi bir anında bu gerçekliğin pat diye kesintiye uğramadığını seziyoruz. Yani bir metafizik boyut görüyoruz çamura baktığımızda.

Çamurdaki nur olmak bu yüzden her zaman mümkün.

Yazının devamını [oku]

‘Canlı Tanıklar’ ve Adalet
Leyla İpekçi
Taraf Gazetesi, 31 Temmuz 2009

Mevlana'nın Dilinden Dualar

2009-07-26T19:16:00.005+03:00

Çoğunluğu Mesnevi’den olmak üzere Divan-ı Kebir ve Fihi Ma Fih’ten duaların yer aldığı bu hacmi küçük yoğunluğu büyük kitabı zevkle okuyorum.

Rabbimiz, Sana kavuşacağımız, Seninle buluşacağımız gün bizi nûrlandırdıkça nûrlandır. Rabbimiz, günahlarımızı affet, bize mağfiret elbisesi giydir! Rabbimiz, bizim insanlarla aramızda olan dargınlılar, kırgınlıklar ancak bedenimiz yüzündendir. Rabbimiz, şu beden duvarının ötesindeki dostluk bahçesi, aşk bahçesi ne de güzel bir bahçedir, ne de hoş bir bahçedir! Rabbimiz, şu duvarı kaldır da aradaki engel, aradaki düşmanlıklar yok olsun! Rabbimiz, gerçekten de günahlarımız yüzünden Senden utanıyor, özür dilemedeyiz. [s. 41]

Ya Rabbi! Benim dua edişimi Senin de kabul buyuruşunu Senden başka kimse bilmez. Allah'ım o duayı benim gönlüme Sen verdin; gönlümde yüzlerce ümit uyandırdın.

Ey gönlümdeki istekleri, doğacak çocuk gibi oynatıp duran Rabbim! [s.68]

MEVLANA’NIN DİLİNDEN DUALAR
Prof. Dr. Abdülaziz Hatip
Nun Yayıncılık

Dönüşüm

2009-06-06T12:19:00.006+03:00

Gregor Samsa bir sabah bunaltıcı düşlerden uyandığında, kendini yatağında dev bir böceğe dönüşmüş olarak buldu. Zırh gibi sertleşmiş sırtının üstünde yatmaktaydı ve başını biraz kaldırdığında bir kubbe gibi şişmiş, kahvrengi, sertleşen kısımların oluşturduğu yay biçimi çizgilerle parsellere ayrılmış karnını görüyordu; karnının tepesindeki yorgan neredeyse tümüyle yere kaymak üzereydi ve tutunabileceği hiçbir nokta kalmamış gibiydi. Gövdesinin çapıyla karşılaştırıldığında acınası incelikte çok sayıda bacak, gözlerinin önünde çaresizlik içerisinde, parıtılar saçarak sallanıp durmaktaydı.

"Ne olmuş bana böyle?" diye düşündü. Gördüğü, düş değildi. Biraz küçük, ama normal, yani içinde insanlar yaşasın diye yapılmış olan odası, ezbere bildiği dört duvarın arasında eskiden nasılsa, şimdi de yine öyleydi. Üstünde paketten çıkarılmış kumaş örneklerinin - Samsa'nın uğraşı pazarlamacılıktı - yayılı olduğu masanın üzerinde, kısa süre önce resimli bir dergiden kesip, altın yaldızlı güzel bir çerçeveye geçirmiş olduğu resim asılıydı. Kürk şapkalı ve kürk atkılı bir kadın vardı resimde; kadın, kollarının dirsekten aşağı kalan kısımlarının tümüyle içine alan ağır bir kürk manşonu, dimdik durduğu yerden izleyiciye doğru kaldırır gibiydi. [s.9-10]

Z. Aslıhan TOKDEMİR ve Elif DİLER'in Franz Kafka ve Değişim İsimli Eseri adlı çalışmalarından bir kaç paragraf [oku]

DÖNÜŞÜM
Franz Kafka
Türkçesi: Ahmet Cemal
Can Yayınları

Çölde Biten Rahmet Ağacı

2009-04-16T22:43:00.002+03:00

Çölde Biten Rahmet Ağacı, Safiye Erol Hanımefendi'nin 1962 yılı Ramazan ayı boyunca Yeni İstanbul Gazetesi'nde tefrika edilmiş eseridir. Başlangıçta iki kısım olarak düşünülmüş ise de Ramazan bittikten sonra devamını yazmamış değil, yazamamıştır.

[...]

Bir mütefekkir hanım romancının Hazret-i Peygamber gibi bir şahsiyetin hayatından bazı safhaları kendi dünyasında muhakeme edişinin bir sonucu olarak böyle bir eseri, güzel üslubu ile okumak ayrı bir zevk olacaktır. [Önsöz, Halil Açıkgöz]

Ben, çok pek çok sevdiğim İbrahim (a.s.v)'i hep bir engin ovada asasına dayanmış, ufuklara kadar yayılan obalarını, sürülerini gözler, görürüm. Saçı sakalı ak pak, kendisi bir delikanlı gibi zinde, yüzü buruşuk gözleri atmaca gözü gibi keskindir. Hak yolunu bulmak, Hak yolunda yürümek uğrunda insalığın geçirdiği ve daha geçireceği kanlı savaşın tekmilini nefsinde yaşamıştır o. [s.16]

Bir kavmin vasıflarını, yine o kavmin sanatı kadar canlı ve kestirme yoldan belirtecek vasıta olamaz. [s.30]

Müslüman kadınlar bilerek veya bilmeyerek erkekte Peygamberimizin vasıflarının izlerini ararlar, bulabildikleri nipette mesut olur, bulamadıkları nispette bedbaht olurlar. [s.38]

Aşk, vâkıa bir lahza işi, bir yıldırım darbesidir. Ama herkeste çabucak şuur düzeyine çıkmaz. Hz. Hatice gibi olgun ve tecrübeli kadında bir yandan aklın , öte yandan disiplinin dikeceği sansür barajı vardı. Bunlar, aşkı bir zaman için baskı altında tutabilirler, şuurda boy vermesine engel olurlar. Aşk, bu sefer aklın yasa yürütemeyecek zamanını , uykuyu kollar ve rüyalarda örtüsünü sıyırarak, üryan serpilir. Gönlümde hayal ederim ki, Hz. Hatice, ilk aylarda sağını solunu şaşırmış, evinde kendini oraya buraya çarpmış, belki kölelerinin, cariyelerinin adını bulamayacak derecede bir unutkanlığa, parasının hesabını bilemeyecek kadar bir dalgınlığa düşmüştür. "Hayırdır inşallah... Ne oluyorum böyle?" demiştir kendi kendine. "Acaba o gördüğüm rüyaların tesiri mi? Yazıklar olsun bana, aslı olmayan bir hayale fikir bağlamalı mı idim?" Hatice annemiz, belki ileri geri düşünmüş, aşkı asla hatırına getirmek istememiştir. Ne var ki, bazı rüyalar unutulur, bazısı unutulmaz; unutlmayan cinsi kendini belli eder: "Ben gidicilerden değilim" der.

Aşk, Kabe'nin harimi imiş, Cebrail bile içine giremez, etrafında tavaf edermiş. Bu kutsal bölgede daha fazla dolanacak mecalim kalmadı, yaprağı çeviriyorum. [s.44]

Sevginin ölümsüz hedefine ulaşmakta miraç ikliminden bir esinti vardır. Bir de nefsimizi tamamıyle terk edebildiğimiz zamanlar kendi miracımız yolundayızdır. [s. 87-88]

ÇÖLDE BİTEN RAHMET AĞACI
Safiye Erol
Kubbealtı Yayınları

Hey Gidi Günler Hey

2009-04-04T21:39:00.008+03:00

Türk edebiyatının iki güzide hanımefendisi Sâmiha Ayverdi ve Safiye Erol, edebin kelama nasıl dönüştüğünün en güzel örneklerini eserlerinde okuyucularına sunuyor ve kitapları raflarda okunmayı bekliyor..

Milattan evvel yaşamış olan Roma imparatorlarından Marc Orelle diyor ki:

"Herşeyi yaratan sebebin aslına kadar çık. Onu maddeden tecrit ederek dikkatle mülahaza et ve sonra da bağlandığın şeyin azami ne kadar zaman dayanacağını tayin eyle. Zira ne zenginlikte, ne şerefte ve ne de dünyanın bütün zevklerinde saadet bulabilirsin.

O halde saadet nedir, dersen, insan tabiatına layık olan işlerdir.

Öyle ise arzularını ve fiillerini meydana getiren prensiplere sahip olmalı. Bu prensipler bize iyiyi kötüyü tanıtan ve insanı hür, cesur, doğru kanaatkar ve perhizkar yapan şeylerdir ki bunların haricinde bir hayır olmadığını işte o prensipler ifade eder. Kainat bir vahdettir, bir ahenktir. Ancak bu vahdeti muhafazaya yarayan şeyler hayırdır. İfnaya mail olanlar ise şerdir. Düşüncesizlik, adaletsizlik, yalan, gazap ve nefsani ihtiraslara uymak gibi.."

Şimdi de yücelerden gelen bir sesi dinleyelim: Dünya bir dâr-ı imtihandır. Adamına göre dünya dar-ı mihnettir. Gene adamına göre bir dar-ı safa ve kazanç mahallidir, kazanç yeridir. Burası öyle bir imtihan yeridir ki elinde akıl ve iman değneği ile muvazenesini bularak dünya sıratını geçene ne mutlu. [s.141-142]

HEY GİDİ GÜNLER HEY
Sâmiha Ayverdi
Kubbealtı Yayınları

İdeal Öğretmen

2009-02-08T14:37:00.005+02:00

1880'li yıllarda Moskova Üniversitesi´nin bütün profesörleri, öğrencileri ve Moskova´nın aydınlar grubu, büyük bir şaşkınlık yaşıyorlardı. Çünkü tanık oldukları şey, o güne kadar görülmemiş bir şeydi...

Üniversitenin en genç Matematik Profesörü S. A. Raçinski, Üniversitedeki kürsüsünden istifa edip ayrılmış, Rusya´nın Smolenska Eyaleti´nin Tatevo Köyü´nde öğretmenliğe atanması için, Eğitim Bakanlığı´na bir dilekçe vermişti.Bilim dünyası onunla övünürken ve bir çok Matematik bilgini ondan önemli buluşlar beklerken, bu genç profesör, kendi arzusu ile üniversitedeki eğitim ve öğretim çalışmalarına son veriyordu.

Herkes, "Ama neden?" diye büyük bir merak ile soruyordu.Raçinski ise, bu sorulara tek bir cevap veriyordu:"Bir köyde, sıradan bir köy öğretmeni olmak için!.." (Arka Kapak)

"Fakat, eğitim görmemiş, aydınlatılmamış ve yetiştirilmemiş olan milyonlarca insanı, bundan sorumlu tutmak doğru mudur? Hiç şüphesiz bu bir millet için en büyük felakattir. Fakat bu felaketin gerçek sebebi ve sorumlusu yine bizleriz.

Bizim suçumuz onların suçunun çok çok üstündedir. Belki on kat daha fazladır. Bir defa şuna bakınız: Biz her nasılsa özel bir eğitim gördük. Bunun sayesinde bir takım haklara sahip olduk, büyük makamlara ve memuriyetlere geçtik. Fakat ondan sonra ne yaptık? Ne yapacağız? Uyuduk: Evet, sadece uyuduk! Eğitim ve öğretim gören insanların her biri, örneğin doktor, hakim, subay, mühendis, avukat, memur, öğretmen.. halkı için ışık saçan birer fener olmalıydı. Her bir fener de, ister dar bir sokağa, ister bir meydanlığa ya da kasabanın dışına konulmuş olsun, mutlaka bulunduğu yeri aydınlatmalıydı." [s.30]

İDEAL ÖĞRETMEN
Grigory Petrov
Hazırlayan: Selim Gündüzalp
Zafer Yayınları

Beyaz Geceler

2008-12-15T18:49:00.000+02:00

Bu paragrafı defalarca okudum/okuyorum. Harika bir anlatım. Beni mest ediyor..

Değerli okuyucum, o gece öylesine güzeldi ki, böylesini sadece gençliğimizde görebiliriz! Gökyüzünün aydınlığına, yıldızların ışıltısına bakıp da, "Böyle bir göğün altında insan nasıl olur da öfkelenir, hırçınlaşabilir?" diye düşünürsünüz. Ama bu düşünce de yalnızca gençler içindir, değerli okuyucum, hem de çok gençler için. Umarım, sizin de gönlünüz uzun süre genç kalır. [s.9]

BEYAZ GECELER
Dostoyevski
Türkçesi: Samed Karagöz
Şûle Yayınları

Kafka

2008-11-01T14:31:00.002+02:00

Kafka umutsuz biri değil, bir görgü tanığıdır; bir devrimci değil, bir yol göstericidir. Kafka’nın yapıtı onun dünya karşısındaki tavrını dile getirir. Bu yapıt soluk bir kopya olarak da ütopyacı bir muhalefet olarak da görülemez. Ne dünyayı yorumlamak ne de onu değiştirmek gibi bir niyeti vardır. Yalnızca bu dünyanın yetersizliğine ve aşılması gerektiğine parmak basmaktadır. [s.10–11]

* * *

Bir Köpeğin Araştırmaları’nın kahramanı “Araştırmalarımda gerçekten tek başıma mıydı?” diye soracaktır. Dava’nın kahramanı ise “Kendi adıma değil, onların adına konuşuyorum” diyecektir. Çin Seddi’nin kahramanı da “Büyük kalabalığın sözcüsüyüm ben” diye açıklar. Şato’nun kadastrocusu, uyandırdığı kuşku ve korkuya rağmen, köy sakinlerinin de onayladıkları ve ümit ettikleri bir talebin sözcüsüdür. Dava’nın son sayfasında Jozef K’nın öldürüldüğü sahnede, “Aniden parlayan bir ışık” gibi açılan bir pencereden bir adam hükümlüye bir işaret gönderir. Bunun üzerine Kafka şunları söyleyecektir: “Kimdi o adam? Ona yardım etmek isteyen biri miydi? Tek bir kişi miydi? Yoksa başkaları da var mıydı?”

O adam, yabancılaşmanın bir eşya olmaya mahkum ettiği, ama bunu reddeden kişidir. Odradek gibi mekanik ve saçma bir otomat olmayı reddetmektedir. Yaşamı bütün insani boyutlarıyla talep etmektedir.

O da Dava’nın Jozef K’sı ya da Şato’nun Kadastrocusu gibi ardı arkası kesilmeyen engellerden yılmayan biridir. “Nihai amaçları ortaya çıkarmak” peşinde olan, özellikle de, insanları, kurumları, kendi eylemlerini, alışılmış, geleneksel ölçülere vurmayı reddeden, her şeyi nihai amaçlara göre değerlendirmeyi isteyen biridir.

O asla yılmayan, şu an içine düştüğü ümitsizlik yüzünden vazgeçmeyi düşünmeyen kişidir. Her şeyin bir anlamı olduğuna, insanlığın temel yasasına uygun doğru ve lekesiz bir yaşam sürmenin mümkün olduğuna ve bunun sağlıklı, yüce gönüllü ve yaşamla dolu bir şekilde gerçekleşebileceğine inanan kişidir.

Kürek çeken, yüzen, ata binen, spora meraklı olan Kafka, yaşamın karanlık yanına düşkün biri değildir. Yaşama bağlılıklarıyla hayranlığını kazanan “Bu dünyanın gerçek yurttaşları”na Günlükler’inde o da şu mesajı gönderecektir:

“Asla ümitsizliğe kapılmamalı. İnsan zaman zaman gücünün tükendiğini hisseder. Ama çok geçmez, taze bir güçle yeniden işe koyulur. Yaşam böyle bir şeydir işte…

Kendini yağmura bırak… Bırak şimşekler seni parçalasın… Sen gene de öylece dur bekle… Bekle ki güneş seni birden, bütün gücüyle doldursun.” Dünyası ve yaşamındaki öldürücü çelişkilere rağmen Kafka’nın ümidini kesmediği nasıl bir güneştir? [s.30–31]

KAFKA
Roger Garaudy
Türkçesi: Mehmet Sert
Yeni Hayat Kütüphanesi

Karanlıktaki Adam

2008-10-22T11:15:00.007+03:00

O noktada Noriko daha fazla dayanamayıp ağlamaya başlar, gözyaşları sel gibi avuçlarına dökülür – onca zaman sessizce acı çekmiş olan bu genç kadın, iyi biri olduğunu reddeden bu iyi kadın; sadece iyiler kendi iyiliklerinden kuşku duyarlar, onları iyi yapan da budur zaten. Kötüler iyilik yaptıkları zaman bunu bilirler, iyiler ise hiç bilmezler. Ömürlerini başkalarını bağışlayarak tüketirler, ama kendilerini bir türlü bağışlayamazlar. [s.74–75]

Betty kalbi kırıldığı için ölmüştü. Kimileri bunu duyunca gülüyor, o da dünyanın gidişatı hakkında hiçbir şey bilmemelerinden. İnsanlar kırık kalp yüzünden ölürler. Bu her gün olur, sonsuza kadar da böyle olmaya devam edecek. [s. 83–84]

Karanlıktaki Adam’a dair köşe yazıları:

Yazarın Eleştirmenle, Amerika’nın Amerika’yla Savaşı - Zeki Coşkun [oku]
Düş ile Gerçeğin Varlık Savaşı - Metin Akyüz [oku]
Savaş, Yuvasına Döner - Erkan Canan [oku]
Paul Auster'ın Karanlıktaki Adamı - Milliyet Gazetesinden [oku]
Karanlıktaki Adam - Deniz Emre [oku]

KARANLIKTAKİ ADAM
Paul Auster
Türkçesi: Seçkin Selvi
Can Yayınları

Seyahat Sanatı

2008-09-21T16:07:00.009+03:00

Sanatçı ve filozofların rehberliğinde tefekkürün mavi ufuklarına yolculuk yapmak isterseniz Alain de Botton'un Seyahat Sanatı'nı okuyabilirsiniz.

Gerçek deneyimlerin dünyasında endişelerle dolu bir gelecek, içinde olduğumuz an'ı gölgeler. Estetik öğelerden alacağımız haz, zihnimizi bulandıran fiziksel ve psikolojik taleplerin insafına kalmıştır. (s.31)

Yolculuklar düşüncelere gebedir. Hareket eden bir uçak, gemi ya da tren kadar bizi kendimizle konuşmaya sevk eden pek az yer vardır. Önümüzdeki manzarayla aklımızda gelip giden düşünceler arasında garip bir bağıntı vardır: geniş düşünceler geniş manzaralara yeni düşünceler yeni mekanlara ihtiyaç duyar. (s.62)

Yüce yerler, sıradan yaşamın bize her gün acı bir biçimde öğrettiği dersi, daha büyük terimlerle yeniden ifade ederler: evren bizden kudretli, biz de evren karşısında aciz ve geçiciyizdir, yapabileceğimiz tek şey, arzularımızın kısıtlandığını ve bizden daha büyük olgular karşısında boynumuzun bükük olduğunu kabul etmektir.

Çöllerdeki taşların ve kutuplardaki buzulların üzerine yazılmış olan ders budur. O kadar büyük harflerle yazılmıştır ki bu yerlerden ayrılıp evimize döndüğümüzde bizi ezmez ama bize ilham verir, bizden daha heybetli gerekliliklerin öznesi olma ayrıcalığını yaşatır. Korkuyla karışık hayranlık duygusu, ibadet etme arzusuna bile dönüşebilir. (s.175-176)

Ruskin insanların ayrıntıları farketmeyişlerinden yakınırdı. Ona göre modern turistler aceleyle geziyorlar ve gerçekte hiç bir şey görmüyorlardı, özellikle trenle bir haftada Avrupa'yı dolaşıp "Avrupa'yı gördüm" diye böbürlenen turistlere çok kızıyordu (bu bir haftalık seyahat ilk kez 1862 yılında Thomas Cook tarafından hizmete sunulmuştu). "Saatte yüz mil katederek yer değiştirmek, gücümüzü, mutluluğumuzu ve bilgimizi bir nebze bile artırmayacaktır. İnsanların dünya üzerinde görülmesi gereken her şeyi görmeleri mümkün değildir; daha fazla şey görebilmek için yavaş yürümeleri gerekir, hızlı yürümek onlara hiçbir şey kazandırmaz. Asıl değerli olan düşüncedir, bakıştır, hız değildir. Hızla yol almak merminin hedefe ulaşmasını kolaylaştırmaz; gerçek insan olmak isteyenler yavaş gitmekten zarar gelmeyeceğini bilmelidir, çünkü insanın zaferi gitmekte değil varolmaktadır." (s.228)

Ruskin, İngiltere'ye seyahate çıkan bir grup öğrencisinin dönüşte getirdikleri bir dizi şekilsiz resim karşısında şu sözleri söylemişti: "Bana göre manzara, resimden önemlidir. Öğrencilerime doğayı sevmeleri için resim yapmayı öğretiyorum ben, resim yapmayı sevmeleri için doğaya bakmayı değil" (s.243)

SEYAHAT SANATI
Alain de Botton
Türkçesi: Ahu Sıla Bayer
Sel Yayıncılık

Semaver

2008-08-17T10:46:00.016+03:00

Trifon için ne yaşayan insanlar, ne çiçekler, ne akarsular mavi gözlü arkadaşlar bir mana ifade ederdi. Yalnız bu önüne, gözlerinin içine serilen ve üzerine arka üstü yattığı zaman büyük güverteleri, boş yelkenlileri, güneşin içinde madenleri ve boyaları uçan vapurları düşünebildiği deniz ona, ciğerlerine çektiği havanın kıymetini, açıkçası yaşamanın zevkini ve lezzetini verirdi. Ondan ötesi boş, ıssız manasızdı.

Toprak, kendisine yelkenlerini yapmak için kereste, çekiç ve keser verdiği için biraz bir şey benzerdi. Trifon toprağı sevmez; ona hürmet ederdi. Çünkü birçok sevdikleri orada, onun altında, aklın durduğu bir yerde yaşıyorlardı.

Fakat toprağın üstünde koşan, onun üstünde beş on para kazanmak kaygısı ile dönüp dolaşan insanlar ne tuhaf mahluklardı. Ve denize bir dakika durup bakmaya vakitleri olmadığını söyleyen bu insanlar ne zevksiz mahluklardı. Bu mektebe giden ufak çocuklar, denizin karşısında mektebi unutup bir gün, bir gece düşünceli kalamazdı. Dersler deniz kadar güzel; deniz kadar öğrenci miydi acaba?

Trifon denize girmeyenlerle arkadaşlık bile etmek istemezdi. Trifon denizi görmediği zaman, elinde keser, mütemadiyen küçük yelkenliler, garip kayıklar yapardı. O, her gün bir gemi yapar, her gün bir gemiyi söker, bir yenisine başlardı. Adanın sahilinden gelip geçen vapurlara bakar, acaba başka denizler de bu öne serilen gibi midir diye düşünürdü?

Onun bir gemisi olsaydı, kocaman bir gemisi olsaydı, vinçli bir gemisi olsaydı. Hiçbir şehirde üç saatten fazla kalmadan, büyük şehirlerin gece ışıklarını, dört mil mesafeden son hızla geçip giderken seyretmek... Hiçbir şehirde beş saat kalmadan şehirden şehire, denizlerden denizlere, insanlardan insanlara, yurtlardan yurtlara... [Stelyanos Hrisopulos Gemisi adlı öyküden, s. 19-20]

Kitaptan üç öykü:

Semaver [oku]
Bohça [oku]
Şehri Unutan Adam [oku]

SEMAVER
Sait Faik
Yapı Kredi Yayınları

Tünel

2008-07-30T16:20:00.007+03:00

Öykümüzün kahramanı Juan Pablo Castel’in trende yolculuk yaparken aklına gelen “aptal fikir” zaman zaman benim de aklıma gelir. Demek ki sadece benim aklıma gelmiyormuş diye gülümsedim romanı okurken:

Tren Buenos Aires'e doğru yol alırken pencereden dışarıyı izliyordum. Bir çiftlik evinin yanından geçtik; sundurmada duran bir kadın trene bakıyordu. Aklıma aptal bir fikir geldi: “Bu kadını yaşamımda ilk kez görüyorum ve bir daha görmeyeceğim.” Düşüncem bilinmedik bir ırmağın sularında yüzen bir mantara benziyordu. Bir süre sundurmadaki kadının çevresinde yüzdü. Bu kadının benim için ne önemi vardı ki? Ama bu anın yaşamımda bir kereye mahsus var olduğunu ve bir daha tekrarlanmayacağını düşünmeden edemiyordum; benim açımdan bakıldığında o kadın tıpkı ölmüş gibiydi. Birisi içeriden çağırmış olsaydı ya da tren azıcık gecikmiş olsaydı o kadın yaşamımda hiç yer almayacaktı. (s.110)

Martin Casariego’nun Tünel için yazdığı öndeyiş [oku]
Rasim Özdenören’in Aşk ve Delik yazısı [oku]
M. Salih Polat'ın Tünel için yazdığı kitap eleştirisi [oku]

Tünel’in ilk üç bölümü [oku]

TÜNEL
Ernesto Sabato
Türkçesi: Pınar Savaş
Ayrıntı Yayınları

Acı Çikolata

2008-07-13T12:00:00.005+03:00

Rivayet olunur ki: Hızır aleyhisselam Allah Dostlarından birinin evini ziyarete gider ve bu ziyareti esnasında kendisine yemek ikram edilir. Hızır aleyhisselam yemeği yemekten kaçınınca Allah Dostu yemeğin helal lokmalardan mürekkep olduğunu söyler. Hızır aleyhisselam da yemeğin helal olduğunu bildiğini fakat yemeğin öfke ve gafletle pişirildiğini ve bu yüzden yemeğe yanaşmadığını, söyler.

* * *

Annemden pasta, börek ve yemek tarifi aldıkları halde annem gibi güzel yapamadıklarını söyleyen teyzelere “Bizim hanımın elinin kiri”, der babam, “kaliteli de ondan” (Yani, bu kibar ve esprili bir şekilde: Bizim hanım yaptığı yemeklere ilgi ve muhabbetini katıyor, manasına geliyordu)

Demek ki bir yemek hangi “hâl” üzere pişiriliyorsa “o hâl” üzere bir lezzet alıyor. Ayrıca insanın hal, hareket ve davranışlarında da “o hâl” üzere etki bırakıyor.

Acı Çikolata da bu bağlamda bir kitap. Ana konusunun yanında, yemek pişirirkenki ruh halinin o yemeği yiyen insanlardaki nasıl etki bıraktığına dair örnekler dolu. Laura Esquivel’in sade ve akıcı dilinden..

Kitabın girişinden birkaç sayfa [oku]

ACI ÇİKOLATA
Laura Esquivel
Türkçesi: Mükerrem Akdeniz
Can Yayınları

Suskunlar

2008-07-13T11:51:00.006+03:00

Suskunlar gerçekten de bir cümle ya da paragrafla anlatılabilecek bir kitap değil. Alıntılanmaya değer olan aslında kitabın bir bütünü... Kitapta ilk dikkati çeken, kitaptaki simgelemeler... Hatta bir simgelemler bütünü desek yeridir, kitap için. Amat'taki kadar olmasa da yine masalımsı bir anlatıma da sahip. Belirli bir eksen üzerinde ilerlediği için de (Mevlevîlik...), Amat'tan daha da çok dikkât çekecektir, kanımca.. Kitabın felsefî dili ve neredeyse bütün cümlelerde gözüken ironik yaklaşım, onu daha da değerli kılıyor. Benim en çok da Eflâtun karakteri dikkatimi celb etti. Çıkmış olduğu yolculukta, Galata Mevlevihânesi'nden kendisini yapılan “Gel” çağrısına uyup Konstantiniye sokaklarını arşınlarken karşılaştığı kişilere “beni siz mi çağırdınız, bir ihtiyacınız mı var?” gibisinden sözler sarf etmesine karşın, o eşhâsın “defol, git!” nevinden cümlelerle kendisine mukabele etmelerini, Mevlevi dergâhına vardığında “..beni siz mi çağırdınız? Bana siz mi “Gel” dediniz?” diye soran Eflâtun'u “Biz insanlara “Gel” diyenleriz. Doğru yere geldin.” diye karşılayan Mevlevî şeyhi, faraza, çarpıcı bir şekilde şöyle dillendiriyor:

“Senin buraya gelmenin sebebi sadece bizim “Gel” dememiz değil, ayrıca onların sana git demeleri. Hiç kimseye kötüdür deme. Aslında onlar, bilmeden iyilik eden insanlardır.” (sf. 122)

Oldukça uzun süren, 40(!) sayfalık arayışından sonra Mevlevî dergâhına varmasıyla da, tasavvuftaki “yol” olgusu çok iyi irdelenip simgelenmiş. Eflâtun'un o ilâhi besteyi işitip, hakikati bulunca sağır ve dilsiz olması da elbette ki işin hakikat yanı..

Kitabın girişindeki, Mevlâna Hazretleri'nin “Kulak eğer gerçeği anlarsa gözdür” sözüne konu olan bir başka kişi de Kâhin... Kâhin de Eflâtun gibi “susuyor” kitabın sonunda. O da hakikati anlayanlardan artık. Ne var ki Anar, Mevlâna Hazretlerinin bu sözünü pekiştirmek için, bu iki karakterden birini âmâ diğerini de, sağır ve dilsiz yapıyor... Eflâtun dilsiz ve sağır iken, Kahin bir diğer gözünü de kaybederek kör oluyor.. Bu noktainazardan bakılınca, bir bakıma “kulak eğer gerçeği duyarsa gözdür” lafzı, “göz, eğer gerçeği görürse, kulaktır da...” demeye de gelmiş oluyor..

Ne var ki Mevlâ Hazretlerinin bir sözü ile başlayan kitap, aslında yine onun bir sözü ile bitmiş, üzeri örtük de olsa... Çünkü Mesnevî'nin ilk on sekiz beyti de bildiğimiz üzere “sözün kısa kesilmesi gerektiği” ile bitmekte idi. Anar da, bu bağlamda, “belki de susmak, gerçeği anlatmanın tek yoluydu...” diye bitirmiş, Suskunlar’ı... Elbette ki böylesi enfes bir kitap, en iyi bu şekilde bitebilirdi. Ne kadar ve ne söylense az kalır gibime geliyor Suskunlar için...

Fatih ÇODUR

Suskunların Simge(me)sel Dünyası - Cemal ŞAKAR [oku]
Ayşegül GENÇ'in yazısı [oku]

SUSKUNLAR
İhsan Oktay Anar
İletişim Yayınları

Kalecinin Penaltı Anındaki Endişesi

2008-06-28T15:03:00.004+03:00

Arka Kapaktan:

'Kalecinin Penaltı Anındaki Endişesi', Time'ın 'Beckett'den beri çağdaş yazının en büyük adı' diye nitelendirdiği Handke'nin en önemli yapıtlarından biridir. Bir tek sözcükle tanımlamak gerekirse, dille dünya arasındaki 'boş'luğun romanıdır. Metin, Batı toplumlarında yaşayan 'uygar' insanların ilişkisinin yarattığı 'boş'luğun 'özgürleştirici' ve 'öldürücü' boyutları üzerine kuruludur. Romanı edebiyat estetiği açısından farklı kılan yan, Handke'nin dile olağanüstü bir önem vererek 'boş'luğun üslubunu yaratmış olmasıdır

Kitabın son sayfalarından:

Ayağa kalktı, gitti. Dönüp geldiğinde, asıl maç başlamıştı bile. Sıralar doluydu, o da sahayı dolaşıp kalenin arkasına geçti. Çok yakında durmak istemiyordu, caddeye doğru yürüyüp sete çıktı. Cadde boyunca, köşe gönderine kadar ilerledi. Ceketinden bir düğme kopup caddeye fırlamış gibi geldi. Düğmeyi yerden alıp cebine soktu.

Yanında duran biriyle konuşmaya başladı. Bloch hangi takımların oynamakta olduğunu ve kümedeki sıralarını sordu. Karşıdan böyle kuvvetli bir rüzgar eserken bu kadar yüksekten atmamalıydılar topu.

Yanındaki adamın ayakkabılarında tokalar olduğunu farketti. "Ben de bilmiyorum", diye cevap verdi adam. "Ben pazarlamacıyım, birkaç günlüğüne buralara geldim."

"Oyuncular çok fazla bağırıyor", dedi Bloch. "İyi bir oyun çıt çıkmadan oynanır ."

"E, onlara saha kenarından seslenip ne yapacaklarını söyleyen bir antrenör yok ki", diye cevap verdi pazarlamacı. Bloch sanki birbirleriyle üçüncü biri dinlesin diye konuşuyorlarmış izlenimine kapıldı.

"Bu küçük sahada paslaşırken insanın çok hızlı karar vermesi gerekir", dedi.

Bloch bir şaklama duydu, sanki top kale direğine çarpmış gibi. Bir keresinde bütün oyuncuları yalın ayak olan bir takıma karşı oynadığını anlattı; topa her vuruşlarında çıkan şaklama iliklerine işliyordu.

"Stadyumda bir keresinde bir oyuncunun bacağını kırdığını gördüm", dedi pazarlamacı "çatırtı açık tribünlerin ta tepesinden duyuldu."

Bloch yanında başka seyircilerin de birbirleriyle konuştuğunu gördü. Konuşmakta olanı değil, dinleyeni izliyordu. Pazarlamacıya hiç, bir atak yapılırken forvetleri değil, forvetlerin topla birlikte yöneldikleri kalenin kalecisini gözleyip gözlemediğini sordu.

"Forvetlerden ve toptan gözünü ayırıp kaleciyi seyretmek çok zordur", dedi Bloch. "İnsanın kendini toptan koparması gerekir, tamamen gayri tabii bir şeydir bu." Top yerine kaleciye bakmalı, elleri kalçalarında öne koşuşunu, arkaya koşuşunu, bir sola, bir sağa eğil ip ileriye bakışını, beklere bağırışını görmeli. "Genelde, ancak top kaleye atılırken farkına varır insan kalecinin."

Beraberce yan çizgi boyunca yürüdüler. Bloch, bir yan hakemi koşarak yanlarından geçiyormuş gibi bir soluma duydu. "Gülünç bir manzaradır, kaleciyi, top falan olmadan, ama topu beklerken koşuşur görmek", dedi.

O kadar uzun zaman bakamayacağını söyledi pazarlamacı, ister istemez gene forvetlere dönerdi bakışları hemen. Gözlerini kaleciye dikince sanki şaşı bakmadan edemezmiş gibi oluyordu insan. Sanki birinin bir kapıya doğru yürüdüğünü görüp adama değil de, kapının koluna bakmak gibi bir şeydi. Başı ağrırdı insanın, soluk alıp verişi bozulurdu.

"Alışıyor insan", dedi Bloch, "ama gülünç birşey."

Penaltı verildi. Bütün seyirciler kalenin arkasına koştu.

"Kaleci ötekinin hangi köşeye atacağını düşünüyor", dedi Bloch. "Vuruşu yapanı tanıyorsa, genelde hangi köşeyi seçtiğini bilir. Ama şu da mümkün: penaltıyı atan, kalecinin bunu düşüneceğini hesaba katar. O zaman kaleci de, topun bugün tutup öbür köşeye geleceğini düşünür. Ama ya penaltıcı hala kalecinin ne düşündüğünü izliyorsa ve topu her zamanki köşeye atacak olursa? Bu hep böyle sürer, gider."

Bloch teker teker bütün oyuncuların ceza sahasından çıktıklarını gördü. Penaltıyı atacak oyuncu topunu yerleştirdi. Sonra o da geri geri ceza sahasından çekildi.

"Atışı yapan koşmaya başlayınca, daha top havalanmadan hemen önce, kaleci ona duruşuyla, atlayacağı yönü ister istemez belli eder, öteki de rahatça topu öbür yöne vurabilir", dedi Bloch. "Kaleci için, kilitli bir kapıyı saman çöpüyle açmak gibi bir şeydir bu."

Karşı takımın oyuncusu birden koştu. Sarı bir eşofman giymiş olan kaleci hiç kıpırdamadan durdu, öteki de topu kalecinin avuçlarına gönderdi. (s.94–96)

Kitabın girişinden birkaç sayfa [oku]

KALECİNİN PENALTI ANINDAKİ ENDİŞESİ
Peter Handke
Türkçesi: Tevfik Turan
Ayrıntı Yayınları

Brooklyn Çılgınlıkları

2008-06-14T16:35:00.002+03:00

Kafka'nın ölmeden önceki son yılı; Polanya'daki tutucu Yahudi ailesinden kaçıp Berlin'e yerleşir, Dora Diamant adında on dokuz-yirmi yaşlarında bir kıza âşık olur. Kız, Kafka'nın yarı yaşındadır; ama ona yıllardır yapmak isteyip de yapamadığı şeyi, Prag'dan ayrılma cesaretini bu kız verir ve Kafka'nın birlikte yaşadığı ilk ve tek kadın olur. Kafka 1923 sonbaharında Berlin'e gelir ve ertesi ilkbaharda da ölür; ama bu son aylar muhtemelen yaşamındaki en mutlu aylardır. Giderek bozulan sağlığına rağmen. Yiyecek kıtlığı, siyasal ayaklanmalar, Alman tarihinin gördüğü en ağır enflasyon gibi Berlin'deki sosyal durumlara rağmen. Bu dünyada fazla zamanı kalmadığını kesinlikle bilmesine rağmen.

Kafka her ikindi vakti parkta gezintiye çıkar. Hemen her seferinde Dora da onunla gider. Bir gün, hıçkıra hıçkıra ağlayan küçük bir kızla karşılaşırlar. Kafka kıza ne olduğunu sorar. Çocuk bebeğini kaybettiğini söyler. Kafka, olup biteni açıklamak için hemen bir hikâye uydurur. 'Bebeğin seyahate çıktı,' der. Kız, 'Nerden biliyorsun?' diye sorar. Kafka, 'Çünkü bana mektup yazdı,' deyince kız kuşkulanır. 'Mektup yanında mı?' der. Kafka, 'Ne yazık ki hayır, yanlışlıkla evde bırakmışım, ama yarın getiririm,' diye cevabı yapıştırır. Konuşması öylesine inandırıcıdır ki, kız ne düşüneceğini bilemez. Bu gizemli yabancı doğru söylüyor olabilir mi?

Kafka mektubu yazmak için hemen eve gider. Masanın başına geçer; Dora onu seyrederken, mektubu tıpkı kendi yapıtlarını yazdığı zamanki ciddiyet ve gerginlikle yazdığını görür. Kafka, küçük bir kızı kandırmak üzere yazmamaktadır. Bu, gerçekten yazınsal bir çabadır ve Kafka da onu doğru yapmaya kararlıdır. Güzel ve inandırıcı bir yalan uydurabilirse, çocuğun kaybettiği bebeğin yerini bir başka gerçekle doldurabilecektir; belki uydurma bir gerçek, ama edebiyat yasalarına göre geçerli ve inandırıcı bir gerçek.

Kafka ertesi gün mektubu alıp parka koşar. Küçük kız onu beklemektedir; çocuk henüz okumayı sökemediğinden Kafka mektubu yüksek sesle okur. Taş bebek gittiği için üzgünmüş; ama hep aynı insanlarla yaşamaktan bıkmış. Dünyayı görmek, yeni arkadaşlar edinmek istiyormuş. Küçük kızı sevmediğinden değil, ama çevresini değiştirmek istediği için gitmiş, bu yüzden bir süre ayrı kalacaklarmış. Ama kıza her gün mektup yazıp neler yaptığını anlatacağına da söz veriyormuş.

İşte bu noktada hikâye yüreğimi sızlatmaya başlıyor. Kafka'nın ilk mektubu yazmak zahmetine girmesi bile yeterince şaşırtıcıyken, bir de kalkıyor, günün birinde parkta karşılaştığı, hiç tanımadığı bir kız çocuğunu avutmak için her gün mektup yazmaya girişiyor. Böyle bir şeyi kim yapar? Kafka, üç hafta mektup yazmayı sürdürmüş. Tam üç hafta. Gelmiş geçmiş en büyük yazarlardan biri, kayıp bir taş bebekten gelen uydurma mektuplar için zamanını, hem de çok azaldığı için çok daha değerli olan zamanını feda ediyor. Dora, Kafka'nın her cümleyi en ufak ayrıntısına kadar özenle yazdığını, yazdıklarının kusursuz, komik ve inandırıcı olduğunu söylüyor. Bir başka deyişle, özgün Kafka edebiyatı. Kafka üç hafta boyunca her gün parka gidip kıza mektup okur. Taş bebek büyür, okula gider, yeni insanlarla tanışır. Küçük kızı ne kadar çok sevdiğini her mektupta yineler, ama birtakım sorunların eve dönmesini engellediğini yazar. Kafka, taş bebeğin küçük kızın hayatından tamamen çıkacağı ana yavaş yavaş hazırlar çocuğu. İnandırıcı bir son bulmaya çalışır, bunu başaramazsa büyünün bozulacağından korkar. Birkaç olasılık üzerinde kafa yorduktan sonra, sonunda bebeği evlendirmeye karar verir. Bebeğin âşık olduğu delikanlıyı tarif eder, nişanı, köy düğününü, hatta bebekle kocasının oturdukları evi bile uzun uzun anlatır. Ve mektubun son satırında, bebek eski ve sevgili arkadaşına veda eder.

Tabii o noktaya gelindiğinde, kız artık bebeğini özlemekten, onu aramaktan vazgeçmiştir. Kafka, bebeğin yerine başka bir şey vermiştir çocuğa ve o üç hafta içinde mektuplar kızın üzüntüsünü gidermiştir. Kızın bir hikâyesi vardır artık ve insan bir hikâyenin içinde, bir hayal dünyasında yaşayabilecek kadar şanslıysa, gerçek dünyanın acıları sona erer. Çünkü hikâye devam ettiği sürece gerçek yoktur. (s.142–144)

Efnan ATMACA'nın Kırk Altı Dakika Önce başlıklı yazısı [oku]

BROOKLYN ÇILGINLIKLARI
Paul Auster
Türkçesi: Seçkin Selvi
Can Yayınları

Aspern'in Mektupları

2008-06-14T16:17:00.006+03:00

Arka Kapak yazısı:

Amerikalı bir edebiyat tarihçisi, yıllar önce ölen, devrinin en ünlü şairlerinden Jeffrey Aspern’in bazı mektuplarının, Venedik’te yaşayan yaşlı bir kadında olabileceğini öğrenir ve mektupların peşine düşer. Bedeli ne olursa olsun onları ele geçirmeye kararlıdır; ancak yaşlı kadının aksiliğini ve yıllardır onunla birlikte yaşayan, dışarıya hiç çıkmayan yeğenini hesaba katmamıştır. Aspern’in Mektupları, sürekli artan gerilimi, son sayfaya kadar çözülmeyen esrarı ve Venedik’in bir karakter olarak hazır bulunduğu renkli fonuyla, Henry James’in en önemli yapıtları arasındadır. Amerikan edebiyatının mihenk taşlarından olan, pek çok yazarı etkileyen, birçok eleştirmeninse edebiyat tarihinin en büyük yazarı saydığı Henry James’in bu kısa romanı, yayımlandığında büyük övgüyle karşılanmış, bizzat yazar tarafından da hep el üstünde tutulmuştur. Aspern’in Mektupları, tiyatro ve operada sahnelenmesi dışında, 1947 yılında sinemaya da uyarlanmıştı.

Kitabın girişinden bir kaç sayfa [oku]

ASPERN'İN MEKTUPLARI
Henry James
Merkez Kitapçılık
Türkçesi: Emre Ağanoğlu

Yaprak Fırtınası

2008-06-08T14:24:00.001+03:00

— Birdenbire, kasabanın ortasına çöken bir kasırga gibi, ardında yaprak fırtınasıyla, muz şirketi geldi. Başka kentlerin insan ve eşya hurdasından oluşan yaprak fırtınası canlanıvermişti; her zamankinden daha uzak ve saçma görünen iç savaşın pisliğiydi. Kasırga amansızdı. Döne döne yükselen yoğun kokusu, saklı bir ölüm ve ten salgısının kokusu, bulaştığı her şeyi kirletiyordu. Bir yıldan kısa bir sürede, kendinden önceki kötülüklerin molozlarını bütün kasabaya ekti, kendi yükünü, döküntülerini sokaklara saçtı. Birden bu döküntüler, fırtınanın çılgın, kestirilemeyen hızına uygun olarak toparlandı, biçimlendi ve bu bir ucundan nehir geçen, öteki ucunda mezarlık bulunan dar sokak, başka kentlerin artıklarından doğan, bambaşka, gelişmiş bir kasabaya dönüşene dek sürdü gitti.

İnsanların oluşturduğu yaprak fırtınasına katılıp sert gücüyle sürüklenerek kasabaya dükkanların, hastanelerin, eğlence yerlerinin, elektrik fabrikalarının molozları da geldi, bekar kadın ve erkek döküntüleri ise tek parça yükleriyle, ya bir tahta sandık ya da bir elbise çıkınıyla gelip katırlarını otelin önündeki kazıklara bağladılar ve birkaç aya kalmadan bir ev ve iki karı sahibi oldular; üstelik savaş yüzünden yerleşmekte geç kaldıkları için kendilerine askeri bir unvan verildi.

Kentlerin acı aşklarının artıkları bile geldi bize kasırgayla, küçük tahta evler yaptılar, başlangıçta, yarım bir kulübecik, bir gece için kederli bir yuva oldu; sonra gürültülü, gizli kapaklı sokaklar belirdi, derken kasabanın ortasında vurdumduymaz bir köy çıkıverdi.

Bu tipinin ortasında, bilinmedik yüzler kargaşalığında, cadde boyunca sıralanan tentelerin, sokakta giysilerini değiştiren adamların, güneş şemsiyesini açmış sandıkların üstünde oturan kadınların ve otelin orada aç bırakılıp ölüme terk edilen katırların arasında biz ilk gelenler, son gelenler olduk; yabancıydık, yeni gelenlerdik biz.

Savaştan sonra Macondo'ya geldiğimizde toprağın verimliliğini görüp bir gün er geç yaprak fırtınasının geleceğini düşünmüştük, ama pek güçlü olacağına inanmıyorduk. Bir çığın yaklaştığını duyduğumuz zaman oturup yeni gelenlerin bizi tanımalarını sabırla bekledik. Sonra ilk kez tren sesi duyuldu. Yaprak fırtınası bir dönüş yaptı, karşılamaya çıktık, dönmesiyle birlikte gücünü de yitirdi. Ama birleşip bir bütün oldu ve bozulup çürümenin doğal yollarından geçip toprağın filizlenmesine katıldı.

MACONDO, 1909

Kitaptan bir kaç sayfa [oku]

YAPRAK FIRTINASI
Gabriel Garcia Marquez
Türkçesi: Yaşar Gedikoğlu
Can Yayınları

Yaban Muzu

2008-06-08T14:14:00.001+03:00

Giriş

Bir gün, değişik bir yaşam peşinde sertao'ya* daldım.

Yüreğimi, kaygıyla dönüşümü bekleyeceği bir ağaç gölgesinde bıraktım ve yürüdüm. Durmadan yürüdüm.

Güneş yüzümü ve ellerimi yakın. Tozlu, uzun ve sessiz pek çok yol aştım.

Uzaklığın gerçeğinde yitmek için, zaman ve yer denen kavramları unuttum. Uzaklıktan başka şey yoktu...

Korkunç bir yorgunluk bedenime egemen oldu...

O sıra rastladım acımasız adamlara. Çok daha acıklı bir yaşam için çarpan, acılı bir yüreğe sahip adamlara. Başkalarına ve kendilerine acıma nedir bilmeyen adamlara.

Öykülerini gördüm, işittim ve yaşadım. Üzgün döndüm ve kaygıyla beni aynı ağacın gölgesinde bekleyen yüreğimi aradım.

Acımasız adamlar'ın öyküsünü anlatmaya karar verdim. Bu öyküyü ne mürekkeple yazıyorum, ne de kanla. Gezginliklerimin tozunda eriyip giden, acılarımın ve yorgunluklarımın terinden yararlanıyorum yalnızca. Uzaklardaki düşsel cennetlerine doğru uyurgezer yürüyüşleri sırasında, acımasız adamlar'ın kaldırdığı tozda. Hepimizin dönüştüğü tozda.

Her şey toz olduğuna göre.

Kitabımı okuyacakların, kahramanlarımın kaba dilinden ötürü beni bağışlamalarını dilerim. Çoğu kez kaba olan bu dil, yaşamın kendisinden alınmıştır. Onu değiştirmek, örtmecelerle ya da dolaşık anlatımlarla yumuşatmak gerçeğe saygısızlık olurdu.

Yazdığım şey benden değil, yaşamdan geliyor. Ben yalnızca yaşamı kopya ettim. Olmuş şeyleri, yaşamış ya da hala yaşamakta olan insanları bir araya getirdim, herhangi bir kişinin işini karıştırmamak, tatsızlık ya da güçlük yaratmamak için adları değiştirmekle yetindim. Kişiler öylesine gerçek ki, filmlerde alışılmış olan "Kişiler ya da olaylarla her türlü benzerlik salt rastlantıdır" uyarısını bile kullanamam. Çabamı ve iyi niyetimi okurların yargısına bırakıyorum.

Yalan söylediğimi düşünene yalnızca şunu söyleyeceğim: "Garimpo'ya** gidin, görün, geri dönün ve anlatın."

* Sertao: Brezilya içlerinde kıraç ve ekime elverişsiz bölge.
** Garimpo: Elmas madeni ve yakınındaki köy.

YABAN MUZU
Jose Mauro de Vasconcelos
Türkçesi: Aydın Emeç
Can Yayınları

Çavdar Tarlasında Çocuklar

2008-05-14T19:06:00.004+03:00

Son zamanlarda okuduğum en iyi kitap.

Sürücü uyanık herifin tekiydi. “Buradan dönemem, ahbap. Burası tek yönlü bir yol. Doksanıncı Sokağın sonuna kadar gitmek zorundayım.”

Tartışmaya girmek istemiyordum. “Tamam” dedim. Sonra birdenbire aklıma bir şey geldi. “Hey, bakar mısınız?” dedim. “Güney Central Park’ın hemen yanındaki o gölde bulunan ördekleri biliyor musunuz? O küçük göldeki hani. Acaba, göl donduğunda, o ördekler nereye gidiyorlar, biliyor musunuz? Haberiniz var mı, acaba?” Ama anladım ki, ancak milyonda bir olasılıkla haberi olabilirdi.

Döndü, bana manyakmışım gibi bir baktı.

“Sen n’apıyosun ahbap, ha? Benimle kafa mı buluyorsun?”

“Hayır; yalnızca merak ettim, hepsi bu kadar.” [s.63]

"Her neyse, hep, büyük bir çavdar tarlasında oyun oynayan çocuklar getiriyorum gözümün önüne. Binlerce çocuk, başka kimse yok ortalıkta -yetişkin hiç kimse, yani- benden başka. Ve çılgın bir uçurumun kenarında durmuşum. Ne yapıyorum, uçuruma yaklaşan herkesi yakalıyorum; nereye gittiklerine hiç bakmadan koşarlarken, ben bir yerlerden çıkıyor, onları yakalıyorum. Bütün gün yalnızca bu işi yapıyorum. Ben, çavdar tarlasında çocukları yakalayan biri olmak isterdim. Çılgın bir şey bu, biliyorum, ama ben yalnızca böyle biri olmak isterdim. Biliyorum, bu çılgın bir şey." [s. 164-165]

Kitabın Birinci Bölümü [oku]
Sevin Okyay'ın Hâlâ Salinger'ın Peşinde yazısı [oku]

ÇAVDAR TARLASINDA ÇOCUKLAR
Jerome David Salinger
Türkçesi: Coşkun Yerli
Yapı Kredi Yayınları

Sarnıç

2008-05-11T18:08:00.002+03:00

Kitaptan iki güzel hikaye:

Kim Kime [oku]
Sarnıç [oku]

Ve altı çizili satırlar:

Önümüzde hayat... Her gün bir başka uykuya yatıp bir başka rüya göreceğiz. Halbuki her zaman, ağır ağır bizimle beraber akan nehir, bir göle varıyordu. Bu gölde artık biz akmıyor, dalgalanmıyorduk. Yahut bana öyle geliyordu. (Sarnıç adlı hikayeden, s.11)

Bu çok yakın mazide tokları açlar doyurdu ve açlar öldüler (Beyaz Altın adlı hikayeden, s.25)

Avlusunun otları taze kesilmiş, minareleri çimenlerin üzerine akmış, kubbeleri yakın çarşılara dökülmüş, sessizlik ve esrar dolu İstanbul camilerinden bir tanesinin avlusunda idik. Bir öğleüstü idi. Fırsat buldukça, canım sıkıldıkça, kafamın içine bir başka benlik sokuldukça insanları sevmek için; bir uzlet içinden, bir yoksuzluk ve kimsesizlik içinden, bir varlığın ve kimsenin karışıkılığını daha iyi duyabilmek için daima melankolik köşeler arardım. O zaman kumruların gezindiği cami sundurmalarında düşünür; İstanbul'a, bu köprülerin ve sefillerin ve vapurların birbirini düşündüğü, birbirini çağırdığı İstanbul'a bakar kalırdım. (Bir Karpuz Sergisi adlı hikayeden, s.34)

İnsanları sevmek, hayatı sevmek ne iyi şey... Ancak insanları sevebiliriz. Bir tek insan bütün insanları nasıl sevebilir. İki türlü: Biri; çok büyük bir adam olarak. Böylesi ne iyi! Fakat kim bilir bu işin ne eziyetleri vardır: Ne işkencelerle büyük adam olunabilir. Bir de avantürye olarak insanları sevmek vardır. Bu daha çok insanları değil, hayatı sevmek demektir. Avantürye ile büyük adam arasındaki fark da birinin insanlar, diğerinin hayat üzerindeki bilgi ve sevgileridir. Don Kişot'la Cervantes arasındaki farkı anlıyorum. (Ormanda Uyku adlı hikayeden, s.61)

Lamba yandığı zaman, demin kahvenin ortasında mavi, kırmızı, yeşil mikalarından tatlı ışıklar çıkaran acayip ve güzel şey bütün masallığını karanlığa bırakmış, sahicileşmişti. Halbuki kış geceleri delikanlılar sahici şeylerden hoşlanmazlardı. Onlara, yalan, hulya, rüya, masal lazımdı. İhtiyarları gücendirmemek için ses çıkarmadılar. (Gaz Sobası adlı hikayeden s.76)

Yine Recep birden hatırladı. Bir gece Bursa'da kaldığı zaman onu Bursalı kahveciler sinemaya götürmüşlerdi. Bu da bir nevi Karagöz'dü. Recep boyuna sinemanın makinesinden perdeye kadar gelen ışığa bakmıştı. Perdede insanlar, hayvanlar, dağlar, sular, her şey gördü. İnsanlar öpüşüyorlardı. Güzel adamlar, şık kadınlar vardı. Recep bu işe şaşmamıştı. Olurdu. Yalnız birden bire sinemada kar yağmış, insanların yakalarına dolmuştu. İşte o zaman Recep şaşıvermişti. Her şey mümkündü. Ama kar, Allah'ın karı nasıl yağardı? Bunu aklı almamış, köye döndüğü zaman bütün kış şehir görmemişlere temmuz ortasında kar yağdığını anlatmıştı. (Gaz Sobası adlı hikayeden s.79)

SARNIÇ
Sait Faik Abasıyanık
Yapı Kredi Yayınları

Görmek ve Fark Etmek

2008-05-10T14:38:00.002+03:00

Alain de Botton sanat, felsefe ve edebiyatı çok güzel harmanlayıp sade ve akıcı bir dille okuyucusuyla buluşturuyor. Acizane tavsiye ederim..

Ve kitaptan iki kısa deneme:

Yazmak (ve Alabalıklar) [oku]
Yalnız Erkekler [oku]

GÖRMEK VE FARK ETMEK
Alain de Botton
Türkçesi: Ayşe Ece – Ahu Sıla Bayer – Ahu Antmen
Sel Yayıncılık

Hayat Nedir?

2008-05-10T14:28:00.001+03:00

Allah Teala seni, sevdiği ve razı olduğu şeylerde muvaffak kılsın, “Canlı kimdir ve hayat nedir?” diye sordun.

Cevap: Allah muvaffak etsin! Bilesin ki, basiret ve yakîn ehline göre “canlı” avunup teselli olan kişidir. “Hayat” da avunmak ve teselli olmaktır. Yedi kat gök ve yerin mahlukatı, teselli ve huzur bulma konusunun özünde hem-fikirdirler. Ancak teselli olma makam ve huzur bulma yerleri farklı farklıdır. Herkesin kendi makam ve durumuna göre bir teselli yeri vardır. İnsan onun varlığı ile huzur bulur, rahatlar ve sakinleşir. Onu kaybettiği zaman muzdarip ve huzursuz olur. Onunla rahatlayıp gönlü sıkıntıdan kurtulduğu için Hak yolunun yolcuları olan Peygamberler şöyle demişlerdir: “Falan kişi, falan şeyle canlıdır, onunla yaşamaktadır.” Bu, canlıyı ve hayatı tanımada genel bir kaidedir.

Ama canlı ile hayatı, tafsilatıyla ve sufi taifesinin tarifi üzere tanımak istersen bilesin ki, dünya süsleri ile teselli olup avunan kişinin mutluluğu, bu aldanış sarayı olan dünyanın malını toplamak, biriktirmek, almak ve vermektir. O kişi dünya ile yaşamaktadır, dünya ile canlıdır. Bu durum, Ademoğlunun hayat derecesi ve konumunun en değersiz, en aşağı seviyesidir. Çünkü dünya metaı ile huzur bulup avunma konusunda tüm hayvanlar, böcekler, vahşi ve ehli hayvanlar, kuş ve balıklar ortaktırlar. Onlar, bu aldanış sarayının lezzetleri ile yaşarlar. Bu yüzden alemi yaratan Hak Teala, niyeti ve ilgisi dünya hazları olan insanlarla hayvanları aynı kefeye koyup şöyle buyurmuştur: “Bırak onları, yesinler, zevk alsınlar; ümit onları avundursun; ileride öğrenecekler.” (Hicr 15/3) Yine şöyle buyurmuştur: “Hayvanların yediği gibi yerler ve varacakları yer ateştir.” (Muhammed 47/12)

Akıl, idrak ve emaneti yüklenmek suretiyle muazzam ve şerefli olarak yaratılmış olan insanın, teselli noktasında kendi emrine amade olan hayvanlar, yırtıcı kuşlar ve böceklerle aynı konumda olması ne utanılacak birşeydir! Böyle bir insan, hayvanların teselli mekanında alçalır ve avunur. Hayvanların yeme, içme, eş edinme, barınma ve giyinme ile mutlu olup avundukları gibi, bu insan da bu tür şeylerle teselli olur. Kendi hakiki konumunu ve derecesini düşünmez: “And olsun ki, biz insanoğullarını şerefli kıldık, onların karada ve denizde gezmesini sağladık.” (İsra 17/70)

(s. 53-54)

HAYAT NEDİR?
Hâce Yusuf-i Hemedânî
Türkçesi: Necdet Tosun
İnsan Yayınları

Kayığım Rosinha

2008-04-23T12:10:00.009+03:00

Rosinhanın yakarışı:

Ulu Tanrım!

Her şey için sana teşekkür ederim!

Güzelim bir pazartesi günü beni dünyaya getirdiğin için sana teşekkür ederim!

Kızılderililerin beni bulmalarını sağladığın için sana teşekkür ederim.

Kızılderililer beni güzel bir kayık yaptıkları için sana teşekkür ederim.

Yaşadığım ve bir daha göremeyeceğim bütün güzel geceler ve güneş batışları için sana teşekkür ederim.

Nehrin büyük rüzgârlarına direnmemi sağladığın için sana teşekkür ederim.

Nehrimin, yeryüzünün en güzel nehri Araguaia olmasını sağladığın için sana teşekkür ederim!

Bana iki sahip verdiğin için sana teşekkür ederim: Bütün gücümle hizmet ettiğim Surumare ve tüm aşkımla sevdiğim Ze Oroco!

En üzgün anlarıma katlanmamı sağlayan sabırdan ötürü sana teşekkür ederim!

Her şey için teşekkür ederim. Bir de: her zaman dilediğim gibi, hep sevdiğim birinin yanında ölmeme izin verdiğin için.

Teşekkür ederim, Tanrım, çünkü her şeye rağmen hayat güzel!

[s.224]

KAYIĞIM ROSİNHA
Jose Mauro De Vasconcelos
Türkçesi: Aydın Emeç
Van Yayınları

Anlatmak İçin Yaşamak

2008-02-20T09:52:00.001+02:00

Anlatmak İçin Yaşamak, ünlü romancı Gabriel Garcia Marquez'in anılarını anlattığı roman tadında bir kitap.

"Lisedeki en iyi şeyse, uyumadan önce yüksek sesle yapılan okumalardı. Bu okumaları ilk kez Carlos Julio Calderon, beşinci sınıfların ertesi günün ilk dersinde yapılacak sınav için çalışmaları gereken Mark Twain’i okuyarak başlattı. Kitabı okuyacak zamanı olmayan öğrencilerin not almaları için, ilk dört bölümü karton bölmesinden yüksek sesle okudu. İlgi öylesine büyüktü ki, uyumadan önce yüksek sesle kitap okumak bir alışkanlık haline geldi. Başta kolay olmadı, kuşkucu bir öğretmen okunacak kitapları kendisinin seçmesi ya da seçilenleri reddetmesi ölçütünü getirmeye kalkıştıysa da, bir isyan tehlikesinden korkulduğu için bu iş büyük sınıf öğrencilerine teslim edildi.

Önceleri yarım saatle başladık. Nöbetçi öğretmen genel yatakhanenin girişindeki iyi aydınlatılmış kulübeciğinden okur, bizler de yarı şaka yarı ciddi ama hep yerli yerine oturan horlamalarla onun sözünü keserdik. Daha sonra bu okumalar öykünün ilginçliğine göre bir saate çıktı, öğretmenlerin yerini her hafta değişen öğrenciler aldı. Bu keyifli zamanlar herkesin hoşuna giden Nostradamus ve Demir Maskeli Adam öyküleriyle başladı. Benim bugün bile kendime açıklayamadığımsa, Thomas Mann’ın Büyülü Dağ adlı romanının şaşırtıcı başarısıdır; tüm gece Hans Castorp ve Clavdia Chauchat'nın bir öpücüğünü bekleyerek gözümüzü kırpmadan geçirmememiz için müdürün araya girmesi gerekmişti. Naphta ve arkadaşı Settembrini arasındaki felsefi atışmanın tek bir sözcüğünü kaçırmamak için tuhaf bir gerilim içinde yataklarımızda bağdaş kurup oturmuştuk. O gece okuma bir saatin üzerine çıkmış, sonunda alkışlarla karşılanmıştı." [s. 227]

ANLATMAK İÇİN YAŞAMAK
Gabriel Garcia Marquez
Türkçesi: Pınar Savaş
Can Yayınları

Kırmızı Pazartesi

2007-11-04T14:28:00.002+02:00

Kırmızı Pazartesi'yi Ankara'dan Konya'ya gelirken otobüste okumaya başladım ve otobüs Konya garajına girdiğinde "Keşke yolculuk biraz daha sürseydi de şu kitabı bitirebilseydim" dediğim bir kitap oldu. Marquez farkı..

Özlem DEMİR'in KIRMIZI PAZARTESİ'de İmge Ve Simgelerin Kahramanların Karakter Özelliklerini Yansıtmadaki Rolü başlıklı yazısı [oku]

* * *

Ayrıca, Sami sayesinde yeni bir yazarla tanıştım: Felisberto Hernandez. Henüz bu yazar hakkında bir araştırma yapmadım. Ama Kanarya Mobilyaları isimli öyküsü çok hoşuma gitti..

Lâle

2007-04-11T22:31:00.000+03:00

Çiçek sevgisi ve merakı, Osmanlı Türklerinde, köylüsünde, kentlisinde ortak bir tutkudur. Çiçeklerle ilgili kitaplarda yer alan yüzlerce ismin ne işle uğraştığına baktığımızda, devrin padişahından başlayıp sadrazamlara, vezirlere, kaptan-ı deryalara, şeyhülislamlara, ulemaya, tarikat şeyhlerine, şairlere, zanaat ehline ve halkın her sınıfına kadar sıralandığını görürüz.

Lâleye verilen önemin en büyük sebebi, “lâle” kelimesinin yazılışıyla “Allah” yazılışında aynı harflerin kullanılmasıdır. Allah, hilal ve lale kelimelerinin yazılması ve ebced hesabıyla aynı değeri taşıması, lâleyi Allah kelimesini temsil eder hale gelmiş, maddi ve manevi değerini artırmıştır. Bu harflerin hiçbirinde nokta kullanılmadığından, ünlü lâlezâriîer lekeli lâleleri makbul saymamışlardır. Bu yüzden lâle yetiştirilmesine aşırı önem verilmiş; cami, çeşme ve mezar gibi yerlerin süslenmesinde ve Türk süsleme sanatında lâle, yüzlerce üslupta yer almıştır.

LÂLENİN KÜLTÜRÜMÜZDEKİ YERİ
Ferda Olbak Mazak
Gezgin – Aylık Gezi Kültürü Dergisi –
Nisan 2007

Gariplerin Kitabı

2007-01-08T14:39:00.001+02:00

Soylu Oğlum,

Sana bu mektubu günün en iyi saydığımız bir parçasında, kararmaya yüz tutmuş gökyüzünde ilk solgun yıldızın belirdiği zamanda yazıyorum. Bir zamanlar sana dersini bellettiğim nar ağacının altına oturdum şimdi. Meyveler olgunlaştı bu günlerde, tepemde bir gezgenler dizgesi gibi güneşin son ışıklarıyla kırmızıya boyanmış olarak salınıyorlar. Ne var ki bu yılın narları devrildiğinde ben artık buradan gitmiş olacağım. Benim için buraları terkedişimin sebebini senin anlaman önemlidir, üstelik bildiklerini ötekilere açıklamaya çalışmaman da gerekir. Bir yararı olmaz, sana da acı verir.

GARİPLERİN KİTABI
Ian Dallas
Türkçesi: İsmet Özel
Şûle Yayınları

Cüz Gülü'nden

2007-01-03T14:50:00.000+02:00

O zaman ben değirmene bir kez daha baktım. Düz damlı, çamur sıvalı bayağı bir su değirmeni idi. Etrafında salkım söğütler, servi kavaklar, kuşburnular, alıç ağaçları.

Yabani güllerin rayihası arasında kendime yol açarak suya doğru yürüdüm. Dibinde beyaz çakılların par par yandığı durduğu serin bir su. Dayanamayıp başına çöktüm, ayakkabılarımı çıkardım, şalvarımın paçalarını çemreledim, içine girdim.

Bir anda nane, yarpuz, çilek, kuş üzümü ve benzeri binbir koku, gün ışığı, güvercin kanadı, kuzu melemesi, ceylan ürkekliği, arı vızıltısı, alâim-i semanın yedi rengi içinde kalıverdim. Bir avuç su alıp yüzüme serpince zikir ilahileri her bir yönden boşalmaya başladı. Suya baktım ve çocuğun yüzündeki ifadeyi gördüm.

Bu ifade. Yani orada hem saklı, hem de aşikâr olan şey. Yani ezelden beri bildiğimiz o şey. Gülün yaprağı, kokusu, rengi, gövdesi, dikeni ile bize anlattığı, lakin bizde daha fazlası, aslı olan şey.

SIR
Mustafa Kutlu
Dergâh Yayınları

Tigri & Lew

2007-01-03T14:48:00.000+02:00

Ormanda kimlik kartları, pasaport kontrolleri ve sınırlar yoktur. Bir ağaç bir kuşa “nerelisin?” diye sormaz, sadece kuşun söylediği şarkıyı dinler.

* * *

— Müzik dünyayı değiştirebilir mi?

— Biz dünyayı değiştirmek zorunda değiliz. Ona bakış açımızı değiştirebilmemiz yeterlidir. Ona sevgiyle de bakabilirsiniz, at gözlükleri takarak gözlerinizi yanılsamalarla köreltebilirsiniz. Dış dünyaya baktığınızda onun sizin bir parçanız, kalbinizin bir parçası olduğunu görürsünüz. O zaman değiştirmeniz gereken tek şeyin kendinizin olduğunu anlarsınız.

Orhan Düz’ün iki gezgin müzisyen Tigri ve Lew ile yapmış olduğu söyleşiden..

Merdiven Sanat Dergisi
Haziran – Temmuz 2000, Sayı 21

Nebi

2006-12-19T15:08:00.001+02:00

Atom kitaplar diye nitelendirdiğim bazı kitaplar var. Hacmi küçük, yoğunluğu ve etkisi büyük kitaplar.. Zaman zaman rasgele bir sayfasını açıp okumanın sizi mutlu ettiği kitaplar..

Bu kitaplardan biri de Halil Cibran'ın Nebi (The Prophet) isimli kitabı. İlk defa 1923’de Amerika’da yayımlanan bu kitap, 1946 yılında Ömer Rıza Doğrul tarafından Türkçemize kazandırılmış. Bu çeviri ise Kasım 2001’de Pınar Yayınları tarafından yayımlanmış. Bu kitabın piyasa da başka çevirileri de mevcut ama tavsiyem kesinlikle bu çeviriyi okumanız. Zira diğerleri Ömer Rıza Doğrul'un çevirisi yanında sönük kalır.

Yazar hakkında:

1883 yılında Lübnan’da doğan Halil Cibran şair, filozof ve sanatçı kimliğiyle sadece Orta Doğuda değil tüm dünyada ünlenmiştir. Hayatının son yirmi yılını Amerika’da geçiren Cibran, yine burada, 1931’de ebedi âleme göç etmiştir.

Halil Cibran, “Nebi”yi Arapçaya çeviren Antonyos Beşir’e yazdığı bir mektupta şöyle demektedir: “Ruhumun bir parçası olan bu küçük eserimin gördüğü rağbet hakkında ancak şunu söyleyebilirim: Eserin İngilizcesi, şimdiye kadar on kere basılmıştır ve Avrupa dillerinden onuna çevrilmiş olduktan başka Şark dillerinden Japonca ve Hintçe’ye de tercüme edilmiştir.

Esere karşı gösterilen alakaya gelince, Amerika Cumhurbaşkanı Wilson ile en büyük İngiliz şairi, en tanınmış Fransız muharrirleri ve Hindistan’ın Gandi’sinden başlayarak en mütevazı işçiler, zevceler, analar, herkes tarafından, hayalimden bile geçirmediğim bir tarzda alaka ile karşılanmıştır. Bu umumi alaka ve sempati karşısında ara-sıra utanıyorum.”

Ayrıca yazar bu eseri diğer eserlerinden üstün tutuyor en çok bu eserinde başarılı olduğunu şöyle ifade ediyor: “Daha Lübnan’da iken bu eseri yazmayı tasarladıktan sonra, hiçbir dakikamı onsuz geçirmedim. Sanki eser benim bir parçamdı... Eseri yazdıktan sonra müsveddelerini dört yıl yanımda tuttum ve üzerinde çalıştım. Çünkü her kelimesinin, sunabileceğim en iyi kelime olduğundan tam emin olmak istiyordum.”

Kitaptan bazı bölümler:

Orfalis halkı!
Davulun sesini boğabilir, udun tellerini gevşetebilirsiniz.
Fakat kim var ki, tarla kuşunu ötmekten men edebilsin?

* * *

Birbirinizi seviniz, fakat sevginizi zincirlemeyin.
Sevginiz, ruhunuzun kıyıları arasında kımıldayan bir deniz olsun.
Birbirinizin kadehini doldurunuz, fakat tek kadehten içmeyin.
Birbirinize ekmeğinizi sununuz, fakat aynı lokmayı yemeyiniz.
Beraber terennüm ediniz, raks ediniz, eğleniniz, neşeleniniz; fakat her biriniz tekliğini unutmasın.
Çünkü bir udun telleri, aynı nağmeyle birlikte titrer, fakat her biri ayrı ayrı.
Kalplerinizi birbirinize veriniz, fakat her biriniz kendi kalbine sahip olsun, çünkü kalbi, ancak Hayat eli koruyabilir.
Birlikte durunuz, fakat birbirinize fazla yaklaşmayınız. Çünkü mabedin direkleri de, birbirinden uzak durur. Ve meşe ile selvi birbirinin gölgesi altında yetişmez

* * *

Nasıl bir yaprak, ancak bütün ağacın sessiz bilgisi olmadan sararamazsa, suç işleyen de topunuzun gizli isteği olmadan o suçu işleyemez

* * *

Siz, ölümün sırrını öğrenmek istiyorsunuz.
Fakat onu hayatın kalbinde aramadıkça bulmaya imkan mı var?
Gözlerini yalnız karanlıkta açabilen ve gündüzün kör olan baykuş, aydınlığın sırrını keşfedemez.
Onun için ölüm ruhunun hakikatini kavramak isterseniz kalbinizi, hayat gövdesine açınız.
Çünkü hayat ile ölüm birdir. Nasıl ki nehir ile deniz birdir

* * *

Cömertlik üzerine [oku]
Dostluk üzerine [oku]

NEBİ
Halil Cibran
Türkçesi: Ömer Rıza Doğrul
Pınar Yayınları

İhtiyar Balıkçı

2006-10-30T15:12:00.000+02:00

Hangi yaz tatilindeydi hatırlamıyorum.. Sami, dayım ve ben Konya’daki Rampalı Çarşı’ya gitmiştik. Çoğunlukla kitapçıların olduğu ve ikinci el kitap piyasasının döndüğü bir yer…

Her neyse, işte o zaman, dayımın bir öğrencisinden Allahu alem tanesi 100 veya 300 bin liradan (şimdiki yeni kuruş) bir sürü ikinci el dünya klasiği almıştık.

Asıl temas etmek istediğim konu bu değil fakat yeri gelmişken söylemeden edemeyeceğim. Malumunuz kitaplar çok pahalı: Yeni bir kitabı almak istediğinizde elinizi cebinize uzattığınız zaman eliniz de bu yüzden yanmıyor mu zaten?

Eğer dünya klasiklerini okumayı seven biriyseniz acizane birkaç tavsiyem var.. Evvela dünya klasiklerinin ikinci elleri maddi açıdan tercihe şayan. Tamam, göz estetiğinizi biraz bozabilir ama Varlık Yayınlarının ve Altınkitap (yayınevinin adı buydu umarım) bu konuda bayağı iyi. Özellikle Varlık’ın ikinci el klasik çevirileri bence güzel.

İlla yeni kitap almak istiyorum diyorsanız da Milli Eğitim Bakanlığının ve Şûle Yayınlarının çevirilerini tavsiye ederim. Mezkur yayınevleri - özellikle MEB – başka yayınevlerine nazaran oldukça ucuz.

Gelelim konumuza…

Evvel zaman içinde, Ernest Hemingway’in Silahlara Veda ve Çanlar Kimin İçin Çalıyor adlı iki romanını okumuştum. Fakat bu kitaplardan pek hazzetmemiştim.

Bayram dönüşü ise Rampalı Çarşıdan aldığımız İhtiyar Balıkçı isimli kitabı okudum. 90sayfalık süper bir hikâye. Hikâye hakkında hiç yorum yapmadan hoşuma giden bir parçayı aktarayım:

Bir çift kılıçtan birini yakaladığı günü hatırladı. Erkek balık yemi önce dişisinin yemesine bırakmıştı; bu yüzden oltaya dişi balık takılıvermişti ve büyük bir korku, panik ve ümitsizlik içinde çırpınarak kısa bir zaman sonra yorgun düşmüştü. Bütün bunlar olup biterken erkek bir dakika bile dişisinin yanından ayrılmamış; oltanın ipini dişlemeğe çalışarak etrafında dönmüş durmuştu. Mübarek öyle sokuluyor, öyle akla gelmez işler yapıyordu ki ihtiyar oltanın ipini koparmasından, kafasının ucundaki o kılıç gibi, tırpan gibi silahıyla kayığına bir şey yapmasından korkmuştu. Zıpkını saplayıp da, testere uçlu uzun sopasını balığın başı bir ayna arkasının rengini alana kadar vura vura onu iyice sersemlettikten sonra çocuğun yardımıyla güç bela tekneye almışlardı. Bundan sonra bile erkek kılıç uzun müddet teknenin yanından ayrılmamıştı. Sonra ihtiyar, oltanın karışan iplerinin açıp nacağı hazırlarken erkek balık tam kayığın yanı başında dişisinin nerede olduğunu görmek istiyormuş gibi yukarı doğru dikilmiş, eflatun renkli göğüs yüzgeçleri kanat gibi iki yanına gerilmiş olarak büyük bir gürültüyle yeniden sulara gömülmüştü. İhtiyarın hatırladığına göre bu çok güzel, çok can bir balıktı.

İhtiyar balıkçı “Bu, uzun balıkçılık hayatımda rastladığım en hazin vakalardan biriydi”, diye düşündü. “Çocuk bile müteessir olmuştu da balıktan özür dileyip ondan sonra parçalamıştık.”

İHTİYAR BALIKÇI
Ernest Hemingway
Türkçesi: Ülkü Tamer
Varlık Yayınları

Abdülhamid’in Kurtlarla Dansı

2006-08-15T14:56:00.000+03:00

Kitabın son iki sayfasından:

Aslında Çanakkale savaşları anlatılırken Sultan Abdülhamid’in atlanması feci bir hatadır. Neden mi? Hem bizzat onun açtırdığı okullarda yetişen bir neslin mücadelesi olması (çünkü bu direniş ruhunu o okullarda edinmişlerdi), hem de bizzat onun silahlarını kullanmış olmaları yüzünden. Tabii bir de Beylerbeyi Sarayı’ndaki sürgününde Buhari-i Şerif okuyup Fatihalarını Çanakkale semalarına üflemesinden… Velhasıl o, önlerinde (direnişi örgütleyerek), yanlarında (toplarıyla) ve arkalarında (dualarıyla) idi.

Ama bir başka açıdan da “gerçek Çanakkale” olarak da okuyabilirsiniz Abdülhamid Han’ın yapıp ettiklerini. Belki “sessiz Çanakkale” de diyebiliriz onun zamana yayılmış direnişine. Ancak temel bir farkı vardı Sultan Abdülhamid’in: Kimsenin burnunu kanatmadan yazıyordu Çanakkale destanını. Ölüm değil, hayat önemliydi onun için. Şehidlerin ardından yakılacak ağıtlar yerine, varsın fakir olsun ama hayat içre bir türkü söylensindi topraklarında. Arnavut çobanlarıyla Yemen çobanları, aynı coğrafyanın onurlu evlatları olarak güvenle çalacaklardı kavallarını. Abudabi’de İngiliz sosyetesine garsonluk yapacaklarına, Osmanlı sancağı altında Kabataş Lisesi’nin yerinde kurulan Aşiret Mektebi’nde geleceğin onurlu askerleri olarak yetiştirileceklerdi. Ne yazık ki, Chicago Fuarı’na “Mevlevi dansçıları” göndermeyişindeki ince tavrını anlayabilenler pek azaldı etrafımızda. Çünkü aynı zamanda folklorik bir gösteriye indirgenmeye çalışılan İslam’ın kutsal merasimlerinin izzetini kurtarmakla yükümlü hissediyordu kendisini.

Halifeydi çünkü. Son Halife. Son Sultan. Son İmparator. Son Büyük Direnişçi.

Eline silahı alarak, parmak tetikte; ama silahı asla patlatmadan direnen son büyük muhafız. Son Ada’nın son büyük kalesi bir başka deyişle. Nüfus azaltan değil, artıran Sultan.

Seni ne kadar az anıyor, ne kadar az anlıyoruz.

Ve senin gerçek Çanakkale’miz olduğunu ne zaman hakkıyla idrak edeceğiz?

Ne demiştin bir seferinde:

“Yatağından taşan bir nehre benziyoruz… Biz hiç de can çekişen bir millet değiliz. Canlı, kuvvetli bir milletiz. Bizi zinde tutabilecek yegane kuvvet, İslamiyettir.”

ABDÜLHAMİD'İN KURTLARLA DANSI
Mustafa Armağan
Ufuk Kitapları

Felsefenin Tesellisi

2005-12-31T14:38:00.000+02:00

"Alain de Botton, Felsefenin Tesellisi isimli kitabında bütün zamanların en büyük düşünürlerini seçip, bu dahilerin yazdıkları arasında günlük yaşama ilişkin bilgece yaklaşımları bir araya getiriyor. Felsefe ile edebiyat aynı potada erirken ortaya şaşırtıcı derecede espirili, ama aynı zamanda rahatlatıcı bir yapıt çıkıyor.

Kitabı altı bölüme ayıran yazar, her bölümde bir filozofun yaşamından ve yazdıklarından yola çıkarak ayrı bir sorunu ele alıyor. Toplum tarafından kabul görmemenin tesellisini Sokrates'te, yeterince paraya sahip olmamanın tesellisini Epikuros'ta, düşkırıklığı yaşamanın tesellisini Seneca'da, kendini yetersiz hissetmenin tesellisini Montaigne'de, kırık bir kalbin tesellisini ise Schopenhauer'da buluyor. Başkalarının yaşantısını kıskanarak acı çekenlere Nietzsche'yi öneriyor."

FELSEFENİN TESELLİSİ
Alain de Botton
Türkçesi: Banu Tellioğlu Altuğ
Sel Yayıncılık

Yukarıdaki satırlar kitabın arka kapağından alıntı. Yazarın "felsefe ile edebiyat aynı potada" eritebilme başarısı kitabı gayet zevkli kılan bir unsur. Aynı zamanda bu durum, kitabın rahat, anlaşılır ve kolay bir biçimde okunmasını da sağlıyor.

Düşünmek kolay iş değildir. Eğitim sistemimiz bize, yazılanları kendi algı mekanizmalarız yardımıyla keşfetmeyi değil, yazı otoritelerine itaat etmenin erdemli olmakla aynı anlama geldiğini öğretir. Montaigne bizi bu konuda uyarmaya çalışmıştır:

"Cicero şöyle söylemişti","Platon ahlak konusunda şunu der" ya da "Aristoteles'in ipsima verba'sı şunlardır" demeyi hepimiz biliriz. Pekiyi, bizim söyleyecek neyimiz var? Hangi yargılara varıyoruz? Ne yapıyoruz? Bir papağan da bizim kadar konuşabilir.

Son Kuşlar

2005-11-15T14:35:00.001+02:00

Dünya değişiyor dostlarım. Günün birinde gökyüzünde, güz mevsiminde artık esmer lekeler göremeyeceksiniz. Günün birinde yol kenarlarında, toprak anamızın koyu yeşil saçlarını da göremeyeceksiniz. Bizim için değil ama, çocuklar, sizin için kötü olacak. Biz kuşları ve yeşillikleri çok gördük. Sizin için kötü olacak. Benden hikâyesi. (Son Kuşlar adlı hikayeden, syf 13)

Yazı yazmam için bana çiçek, kuş hürriyeti değil, içimdeki aşkın, deliliğin, oturmaz düşüncenin hürriyeti lazım. Küçücük hürriyetler değil, alabildiğine yüz verilmiş bir çocuk hürriyeti istiyordum. (Balıkçısını Bulan Olta adlı hikayeden, syf 49)

Sonbahar uzun ve güzel geçti. Çardaklardaki yapraklar kırmızının en son haline doğru ağır ağır kızara kızara, kırmızının renk oyunları içinde, düşmeden evvel ne kadar sallanıp durdular. (Haritada Bir Nokta adlı hikayeden, syf 58)

SON KUŞLAR
Sait Faik Abasıyanık
Yapı Kredi Yayınları

Aşk ile Hain Kardeş

2005-05-06T22:44:00.004+03:00

Guguk Kuşu

İki kardeş, dağa yemiş toplamaya gitmişler. Yollar beller aşmışlar; ayaklarına kara sular ininceye kadar dolaşmışlar. Nihayet, sırtlarındaki torbayı dolduracak kadar yemiş toplayıp, dönüş yolunu tutmuşlar. Küçük kardeş, yolda acıkmış, bir yemişi çıkarıp yemeyi teklif etmiş ağabeyine. Yemişlerden bir tanesini çıkarıp bölmüşler, yarımşar yemişi yiyip tekrar yola revân olmuşlar .

Nasip bu ya; onlar yürürken yemiş çuvalı delinip yemişler birer ikişer düşmüşler. Köye yaklaşmışlar ki, torba bomboş! Ağabey kardeşine şöyle gürlemiş: "yemişlerin hepsini sen yedin, sabredemedin köye kadar!" Kardeş ne kadar inkar ettiyse de, ağabeyini ikna edememiş. Şöyle demiş sonunda : "bana inanmıyorsan, karnımı yarıp da bak; orada ancak yarım yemiş bulacaksın"

Gözü dönmüş büyük kardeş, yarmış küçüğünün karnını. Bula bula yarım yemiş bulmuş zavallının karnında. Yanmış, dövünmüş; ama nafile. Öyle kederlenmiş, öyle acıya garkolmuş ki, Yaradan'a dua edip, kendisini acısını haykıra haykıra anlatacak bir kuş etmesini niyaz etmiş.

İşte o guguk sesi, o yanmış kalpten gelirmiş hep..

[s.77]

Harut ve Marut

Melekler, Ademoğlu'nun dünyada işlediği bir dolu günaha bakıp bakıp hayret ederlerdi. "İnsanlar" derlerdi, "ne de çok günah işliyor, doğrusu biz olsaydık azmazdık."

Cenab-ı Hakk da onlara buyurdu ki "Ben onlara heva ve heves ve şehvet verdim. Bu mizaç sizde olsaydı aynı günahları işlemez miydiniz?"

"Hayır" dedi melekler, "haşa, biz o günahları asla işlemezdik!"

Bunun üzerine Cenab-ı Hakk, onlardan ikisini, isimleri Harut ve Marut olan iki meleği, mizaçlarına şehvet ve zaaf koyarak dünyaya gönderdi.

Harut ve Marut Babil'e indiler. Sonra orada iş tutup yerleştiler. Zamanla insana has zaaflar içlerine yer etti. Bir gün, Zühre adında çok güzel bir kadın gören Harut ve Marut, ona aşık oldular. Aşkları öyle hiddetliydi ki, bu yüzden korkunç bir cinayet işlediler. Hangi cezayı tercih ettikleri soruldu, "Dünyada ceza görmek isteriz!" dediler. Ve baş aşağı bir kuyuya atıldılar; kıyamete kadar acıyla haykıracakları bir kuyuya... Ki iniltileri hala işiten kulaklara kadar gelir.

Zühre'ye gelince... Bir yıldız oldu o da; ki uzayda yapayalnız yanıp durur."

[s.76]

AŞK İLE HAİN KARDEŞ
Süleyman Çobanoğlu
Şule Yayınları

Divan

2005-03-11T22:07:00.005+02:00

ŞİFA

Sevgili hastalandığında ziyaretine gittim
Üstüne titrediğimden hasta oldum ben
Ben hastalandığımda sevgili geldi
Onu karşımda görünce şifa buldum hemen

[s.63]

MUSİBET

Musibet ne evin yıkılmasıdır
Ne de koyunun telef olmasıdır
Andolsun ki
Musibet kaybetmektir hür bir adamı
Ki onun ölümü
Öldürür halkı

[s.114]

SUSMAK SEVAPTIR

İstediğini söyle, söv bakalım namusuma
Susmam sevaptır serserilere
Cevap vermekten acizim sanma
Fakat aslanlar cevap vermez köpeklere.

HERŞEY GÜÇLE DEĞİL

Akbaba beslenirken
Gücüne rağmen
Çöllerin leşleriyle
Zayıf sinek devşirir
Balları peteğiyle.

[s.134]

YAZMAK

İlim avdır, yazmaksa bağlamak onu.
Sağlam iplerle bağla avını,
Başıboş bırakmak halkın içinde
Ne aptallık avlayıp da ceylanı

[s.201]

DİVAN (İMAM ŞAFİÎ’NİN ŞİİRLERİ)
İmam Şafiî
Türkçesi: A. Ali Ural
Şûle Yayınları

Şu Masmavi Gökyüzünü Kendi Yurdum Sanmıştım Ben

2005-02-11T22:03:00.002+02:00

Yalnızlık

Gecenin yalnızlığında hüzünle dolusun neden?
Uzak mı kaldın yıldızların sohbetinden?

Bu gökyüzünün yüksekliği suskun
Yeryüzü uykuda, cihan suskun

Bu ay, bu sahra ve dağlar
Tabiatı doldurmuş yabani güller

Güzel renkli incilerin ne hoş!
Ne hoş gözyaşı incilerin!

Ey gönül neyi arzuluyorsun daha!
Fırsat bil ki O, senin dostun ey gönül

[s. 55]

ŞU MASMAVİ GÖKYÜZÜNÜ KENDİ YURDUM SANMIŞTIM BEN
Muhammed İkbal
Türkçesi: Halil Toker
Şûle Yayınları

Küçük Şey Yoktur

2005-01-09T14:42:00.005+02:00

19.Yüzyılın büyük İngiliz ressamlarından William Holman Hunt’ın, bir bahçeyi tasvir eden tablosu Londra Kraliyet Akademisi’nde sergileniyordu. Hunt’ın “Kâinatın Işığı” adını verdiği bu tabloda geceleyin elindeki fenerle bahçede duran filozof kılıklı bir adam görülüyordu. Adam, serbest kalan eliyle bir kapıya vuruyor ve içeriden bir cevap bekler gibi görünüyordu. Tabloyu tetkik eden bir sanat eleştirmeni Hunt’a dönerek: “Güzel bir tablo doğrusu, ama manasını bir türlü kavrayamadım” dedi , “Adamın vurduğu kapı hiç açılmayacak mı? Ona tokmak takmasını unutmuşsunuz da...”

Hunt gülümsedi : “Adam alelâde bir kapıya vurmuyor ki...” dedi.

“Bu kapı, insan kalbini temsil ediyor. Ancak içeriden açılabildiği için dışarıdan tokmağa ihtiyaç yoktur.”

KÜÇÜK ŞEY YOKTUR
Kemal Ural
Şûle YAyınları

Posta Kutusundaki Mızıka

2005-01-01T14:51:00.000+02:00

Halbuki ay, Yemen’deki askerin son sığınağıydı. Çölün sokakları yoktu ve potacılar adres ararken delirmişlerdi. Gidenin gelmediği yere şimdi kim yazacaktı ? Yemen’deki asker bağırdı; öyle bağırdı ki; kumların içindeki yılanlar, akrepler ve kertenkeleler fırladılar; fırladılar ve bu sesin sahibi için dua ettiler. Yemen’deki asker telgrafın tellerini kurşunlayamazdı, çünkü göğe baktığında gördüğü yalnız yıldızlar ve aydı. Evet aydı ! İşte o zaman muhayyilesi elinden sıkıca tuttu. İşte o gece Yemen’deki asker kalbine sesi duyurdu. Ay o kadar büyüktü ki, çöl çok küçük kaldı. Ay o kadar parlaktı ki,çöl kendini seyre daldı. Ay o kadar yakındı ki, Yemen’deki asker mırıldandı:

“Şimdi bakıyor mudur o da ?”

Sevgili Dost,

Sana bu satırları ayı koparılmış bir göğün altında yazıyorum.

POSTA KUTUSUNDAKİ MIZIKA
A. Ali Ural
Şûle Yayınları