KİTAP LİMANI

İslam dünyasında genel kabul gören yaygın kitapların ilk sıralarında Ataullah İskenderî’nin Hikem’i de yer almaktadır. Tesbit edebildiğimiz kadarıyla bugüne kadar dünya dillerinde yapılan tercüme ve şerhleri yetmiş sayısını aşmıştır. Bu yaygınlığı sağlayan sebeplerin başında, herhalde tasavvufi hikmetlerin ve ıstılahların şiir diliyle kısa ve özlü bir şekilde vurgulanarak anlatılmış olması gelmektedir. (Kitabın Sunuş kısmından) 13. Dünyanın ve maddenin şekilleriyle aynası kirlenmiş olan kalp nasıl parlar. Şehvetleriyle bağlanmış olan kalp Allah’a doğru nasıl yol alır. Gafletlerin kirinden temizlenmemiş olduğu halde Allah’ın huzuruna girmeyi nasıl arzu eder, saçma sapan şeylerden vazgeçmeden sırların inceliklerini anlamayı nasıl ümid edebilir? 36. Her türlü günah, gaflet ve şehvetin temeli ve kaynağı nefisten razı olmaktır. Her türlü itaat, yakaza ve iffetin kaynağı ise ondan razı olmamandır. 51. İbadet ve taat yapamadığında üzülmemen, hata ve günah işlediğinde ise pişmanlık duy...

Okumak, yazmak, edebiyat ve kitaplar üzerine yapmış olduğum okumalardan altını çizdiğim satırları paylaşıyorum... Keşke bu çalışmayı çok önce yapmış olsaydım. Çünkü epey dar kapsamlı oldu. Ama nasip tabii ki. Zamanla daha da zenginleşir inşaallah. O yüzden bu sayfayı ara ara güncelleyeceğim bilgisini de ilgililere dipnot olarak düşmüş olayım... Yamçısını yere yayıp üzerine uzandı, okuyup bitirdiği kitabı da yastık olarak başının altına koydu. Uykuya dalmadan önce, artık daha kalın kitaplar okuması gerektiğini düşündü: Okunmaları daha uzun sürer, geceleyin de daha rahat yastık olurlardı. (s. 15, Simyacı, Paulo Coelho) O an, kitapların ağırlığından neredeyse kırılacak hale gelmiş uzun raflara kıskançlıkla baktım. Öfke, sıkıntı ve taşkınlığa yenik düşerek kitaplarının tümünü en kısa zamanda okuma arzusuna kapıldım. (s. 47, İnsancıklar , Dostoyevski) Başlangıçta bunları sadece uyanık kalmak için okuyordum, sonraları daha dikkatli ve en sonunda hevesle okumaya başladım. Yeni, bilinmey...

Büyükler kendiliklerinden bir şey anlamazlar ve durmadan anlatmak zorunda olmak, çocuklar için oldukça yorucudur. (s. 8) Sır, çok etkili olduğunda karşı koymaya cesaret edemez insan. (s. 11) Onlar rakamları severler. Büyüklere yeni bir arkadaştan söz ettiğinizde onunla ilgili önemli şeyleri asla sormazlar. Hiçbir zaman sesinin tonu nasıl; hangi oyunları en çok seviyor; kelebek koleksiyonu var mı diye sormazlar. Onun yerine kaç yaşında; kaç erkek kardeşi var; kaç kilo; babası ne kadar kazanıyor diye sorarlar. Çünkü ancak o zaman onu tanıdıklarına inanırlar. Büyüklere, pencerelerinin önünde sardunyalar, çatısında güvercinler olan kırmızı tuğlalı çok güzel bir ev gördüm, dediğinizde o evi hayal etmeyi başaramazlar. Şöyle demelisiniz: "Yüz bin frank değerinde bir ev gördüm." İşte o anda, "Ne kadar güzel!" diye haykırırlar. (s. 18) Çocuklar, büyüklere karşı anlayışlı davranmalıdırlar. (s. 19) "Büyük insanlar gibi konuşuyorsun!" Bu beni utandırdı fak...

Debşelîm'in zamanında, Brahmanlar'dan, fazilet ve feraset sahibi, bilgisi ile meşhur ve her işte müracaat edilen bir filozof vardı ki, kendisine Beydebâ denirdi. Bu zât, Hükümdar'ın hâlini ve tebaasına ettiği zulmü görünce, O'nu bu durumdan döndürüp adalet ve insafa yöneltmek için bir çare düşündü. Bunun için öğrencilerini topladı ve şöyle dedi: Size neyi danışmak istediğimi biliyor musunuz? Biliniz ki Debşelim'in hâlini, O'nun adaletten ayrılıp zulüm ve kötülüğe dalmış olmasını, yaşayışının kötülüğünü, halka fena muamelede bulunmasını uzun uzadıya düşündüm. Bizler, bu gibi şeylerin hükümdarlardan sadır olması hâlinde, onları iyilik yapmaya ve adaletten ayrılmamaya yönlendirmek için kendimizi yetiştirmiş kimseleriz. Bu duruma göz yumar ve vazifemizi ihmal edersek, başımıza istenmedik şeyler gelir; zira cahillerin gözünde onlardan daha cahil ve daha önemsiz konuma düşeriz. Yurdu terk edip gitmek kanaatimce uygun değildir. Onu bu yakışıksız hâli ve kötü gidişi...

Bu kadar çok terimi arka arkaya sıralarken insan sözcüğünün arada ezilmemesini sağlamak gerekiyor. İnsan ve insanlık, yani insani değerler bu kurgu içinde her zaman yol gösterici olacak ve olmak durumunda. Teknoloji ve özellikle yapay zekanın bilgi olarak insanları geçeceği savı, robotlar ve yapay zeka öngörüleri arasında sıkça yer buluyor. 1.000 IQ'lu ayakkabılardan bahsedilen bu yeni dünyada, robotların ve yapay zekanın insanlığı ele geçirmesinin önüne ancak insani değerlerimizle geçebiliriz. Değer yaratma konusunda eğitilmiş bireylerden oluşan toplumlar, insanlık için çalışacak ve üst ırk sıkıntısı olmadan herkesi kapsayacak bir dünya düzeni kurgulayacak. Bu önerme, robotlar ile birlikte çalışmaya kadar uzanan bir dizi kurgu içinde insanın var olma ve yol gösterme formülünü de özetliyor. Bu formülü hayata geçirmek için farklı düşünüp hayal kurabilen ve teknolojinin imkanlarını kullanarak bunları hayata geçirebilen çocuklara ya da geleceğin büyüklerine ihtiyacımız var. Dijita...

İvan İlyiç orada toplanmış hukukçuların arkadaşıydı, hepsi de severdi onu. Birkaç haftadır hasta olan İvan İlyiç'in hastalığının onulmaz olduğu söyleniyordu. Koltuğunu henüz boşaltmamıştı, ama ölmesi durumunda yerine Alekseyev'in, Alekseyev'den boşalacak koltuğa ise Vinnikov'un ya da Ştabel'in atanmaları söz konusuydu. Dolayısıyla İvan İlyiç’in öldüğünü duyduklarında odada toplanmış bayların hepsinin aklına, bu ölümün mahkeme üyesi olarak kendilerinin ya da tanıdıklarının yükselmeleri ya da yer değiştirmeleri açısından nasıl bir etkide bulunabileceği geldi. (s. 1-2) Bu ölüm, geride kalanlarda bir yandan memuriyetle ilgili olası yükselme, yer değiştirme hesaplarına yol açarken, bir yandan da ölenin yakın bir dost olduğu durumlarda hemen hep olduğu gibi "ölen ben değilim, o" duygusundan kaynaklanan bir sevinç de yaratmıştı. "Ben ölmedim, o öldü" düşüncesi geride kalan herkesin içinden geçti, İvan İlyiç’in dostları denen yakın tanıdıklar çevre...

"Alçak Gönüllü Tahkikat” adını verdiğim soru sorma biçiminin tanımı şöyledir: Alçak Gönüllü Tahkikat birini konuşmaya teşvik etme, yanıtını henüz bilmediğiniz sorular sorma ve diğer kişiye duyulan merak ve ilgiye dayalı bir ilişki kurma sanatıdır. (s. 8) Özellikle yüksek risk taşıyan, bu yüzden güvenliğin son derece önemli olduğu iş kollarında iyi ilişiklerin ve hiyerarşi sınırları arasında sağlam bir iletişimin elzem olduğunu öğrendim. Uçak ve kimya sanayii kazalarında, sık görülmese de ciddi sonuçları olan nükleer santral kazalarında, NASA Challenger ve Columbia felaketlerinde ve Meksika Körfezi'ne British Petrol yakıt sızıntısında ortak bulgu, düşük rütbeli çalışanların kazayı engelleyebilecek ya da kazanın sonuçlarını hafifletebilecek bilgiye sahip olduğu, ama bu bilgilerin ya üst kademelere taşınmadığı ya görmezden gelindiği ya da umursanmadığı şeklindedir. Üst düzey yöneticilerle konuştuğumda, açık oldukları, astlarını dinlemek istedikleri ve onlardan gelen bilgiyi...