19. Yüzyıl Fuarlarında Osmanlı İmparatorluğu

-


 Sultan Abdülaziz İster, Yumruk Patlar


Ancak bu sergi ziyareti sırasında Sultan'ı oldukça üzen bir olay da yaşanır. Sultan Abdülaziz kimliğini fazla belli etmeden sergiyi son bir kez daha gezer. Bu sırada görür ki, pavyonun ilerisinde gezenleri eğlendirmek için konulmuş bir dinamometre vardır. Üstelik de herkesin yumruk atarak gücünü denediği bu dinamometre, bir insan kafası şeklindedir ve adı da Türk Kafası'dır. Yani Türkler açısından son derece aşağılayıcı bir durum sözkonusudur. Gerekeni Sultan'ın emri üzerine yerine getirilir. Hadiseyi Cemal Kutay, Ruznamesinde şu şekilde özetler:

Bu dinamometre, kol ve adale kuvveti ölçmeye mahsus bir alet imiş. Kol kuvvetine güvenen yanına geliyor, üstü kırmızı çuha ile örtülü ve yaya bağlı yuvarlağa bütün kuvvetiyle vuruyor, yuvarlak bu vuruşla arkasında santimetrik taksimat olan tahta üzerinde kayıyor, hangi rakamı göstermişse, vuranın kuvveti ölçülmüş oluyor. Bu kol kuvvetini ölçmeye yarayan dinamometreye de Türk Kafası adını vermişler!.. Bizimkiler bu isimden tabii fena halde ve haklı olarak alınmışlar, amma, zamanlarca evvel yapılan alet önüne, Osmanlı Padişahının geleceğni kim nerden tahmin etsin?

Sultan Aziz, kimliğini mümkün olduğu kadar belli etmeden yaptığı son gezisinde yanındakilerle bu aletin de önüne gelmiş, ve adını öğrenince içerlemiş. Yanındaki Başyaver Halil Paşa'ya dönmüş, eliyle dinamometreyi işaret ederek:

- "Haydi Halil.. Göreyim seni.. Şunlara Türk kolunun kuvvetini göster.." fermanını vermiş.

Pehlivan yapılı, aslan kuvvetli Halil Paşa üzerindeki avniyyesini - yani o tarihte Osmanlı zabitlerinin omuzlarına aldıkları çok şık ve zarif pelerinini - çıkarıp şöylece bir tarafa koymuş, yanaşmış dinamometreye, Yaradan'a sığınıp bir yumruk atınca, Fransız kol kuvvetine göre yapılmış olan yuvarlak, mihverinden fırlayarak, dinamometreyi tuzla buz etmiş...

O mahşeri kalabalık, ağızları bir karış açık, gözleri can evinden fırlamış olup-bitene bakarken, Fransız Kurmay Yüksek Askeri Akademisi Ser-Sir mezunu Başyaver, şu nezaket dersini de vermiş:

- "Bu Türk kafası değil.. Türk'ün kafasına vurulamaz.. Bu ancak Avrupalı kafası olmalı ki, bir vuruşta dağıldı.."

(s. 51-52)

Osmanlı ve Avrupalı Yazarların Gözüyle 19. Yüzyıl Fuarlarında Osmanlı İmparatorluğu
İstanbul Fuar Merkezi Yayınları

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Râvi

-
Resim
Ravi isimli eser bir muhaddisin hadis derleme sürecindeki yolculuğunu bir kurgu üzerinden roman şeklinde anlatımı. Bir ilim yolcusunun Semerkant’tan başlayıp Buhara’ya, Merv’e, Basra’ya, Rey’e, Haremeyn’e ve daha nice merkeze uğrayarak kâh ferahlık kâh meşakkat içerisinde geçen rihlesi ve tek tanığı kendi derlediği risale hacmindeki bir günce.  Kitabı hem tavsiye hem de hediye eden sevgili Ömer İhsan kardeşime de ne kadar teşekkür etsem azdır. Hadis geleneğinin oluşma sürecini anlamak isteyenler için fevkalade güzel bir eser. Bu gönderinin en alt kısmına Muhammed Enes Topgül hocanın eseri hangi saikle kaleme aldığını anlatan videoyu da ekliyorum. Eğer benim gibi hadis geleneğinin oluşma sürecine dair bilgi birikiminiz yok ise, öneri olarak daha geniş çerçevenin anlaşılması açısından önce Sezai Engin hocanın Muhaddis isimli kitabını okuyabilirsiniz.  Bir hadisin imla süreci nasıl oluyor buna dair kitaptan bir alıntıyı da paylaşıyorum: Hoca yine kârî talebesine kısa bir aşır ok...
Devamı

Cesur Yeni Dünya

-
Resim
Aile diye bir kavramın olmadığı (hatta anne-baba kelimelerinin müstehcen kelimeler olarak telakki edildiği), insanların kuluçka merkezlerinde belli toplumsal düzeylere göre "şartlandırılarak üretildiği" bir yer Cesur Yeni Dünya. Bir bilimkurgu roman olan kitabı okumaya başladığınızda biraz kafanız karışabiliyor. Çünkü yazar kurguladığı dünyaya ait çok fazla teknik terim kullanmış. Ama kitabın ilerleyen sayfalarında hikaye sizi içine çekiyor ve kendinizi o dünyanın içinde buluyorsunuz. Hoş, yaşadığımız dünyanın Huxley’in kurgusundan pek farkı da kalmadı sayılır aslında.  Hatta, bundan dolayıdır ki, kitabı bitirdikten sonra karşılaştığım manzara ve durumlardan mütevellit zihnimden hep bu cümle geçip duruyor: Cesur Yeni Dünya Kitaptan ilginç bulduğum satır ve paragrafları aşağıda bulabilirsiniz: “Sadece size genel bir fikir vermek için," diye açıkladı öğrencilere. Çünkü zaten işlerim zekice yapacaklarsa genel bir fikirleri olmak zorundaydı -ancak toplumun iyi ve m...
Devamı

Kibrit-i Ahmer'in Peşinde

-
Resim
Claude Addas, İbn Arabî ve tasavvuf düşüncesi içindeki yeri üzerine çalışmalarıyla tanınan Michel Chodkiewicz’in kızıdır. Aynı konu etrafında makaleleri ve “Kitabu Nesebi’l-Hırka” metninin tahkikli neşri gibi çalışmaları bulunan yazarın başlıca eseri, tercümesini sunmakta olduğumuz İbn Arabî biyografisidir. Halen sahasındaki en önemli müracaat kaynağını teşkil eden eser İngilizce ve İspanyolca gibi çeşitli dillere de çevrilmiştir. (Gelenek Yayınları) Kibrit-i ahmer, gümüşü altına çevirebilen maddeyi ifade eden simya ıstılahıdır. İbn Arabi Et-Tedbiratu’l-İlahiyyede tabiri bu manada kullanmıştır. Tasavvuf ıstılahında, tabir sık sık velinin ulaştığı yüksek dercenin kemaline işaret için kullanılır. İbn Arabi de talebeleri tarafından kibrit-i ahmer olarak nitelendirilmektedir. Nitekim Şarani, Futuhat müellifinin irfanını açıklamak üzere kaleme aldığı eserlerinden birine bu ismi vermiştir: El-Kibritu’l-Ahmer fi Beyani Ulumi’ş-Şeyhi’l-Ekber. (s. 143) * * * İbn Arabi'nin tev...
Devamı